TINDI

ИДАРАБ МИЦЦИ

Le nom indigène de cette langue caucasienne provient d'un des villages où le tindi est parlé, le village d'Idar, situé dans le district de Tsumada au sein de la république du Daghestan (Fédération de Russie). La langue tindi appartient au groupe avar-andi-dido de la famille nakho-daghestanaise et, si elle paraît assez uniforme, certains linguistes ont, semble-t-il, établi deux groupes de dialectes: le groupe tindi proprement dit et le groupe d'angida-aknada. Essentiellement oral, le tindi utilise à l'occasion un alphabet cyrillique provisoire. Parlée uniquement en famille, la langue n'est pas enseignée dans les écoles si bien que son déclin est croissant. Seul l'avar et le russe sont employés dans la vie quotidienne.


               

ALPHABET CYRILLIQUE TINDI


А   Б   В  Г   Г՚   ГЪ   ГЬ   ГӀ   Д   ДЖ   Ж  З   И  Й

К   КК  К՚  КК՚  КЪ  КЬ   КӀ   КӀ՚  Л  ЛЪ  ЛЪЛЪ  ЛӀ

М   Н   О   П   Р  С   СС   Т  ТӀ   У   Х   ХХ  ХЪ  ХЬ 

ХӀ   Ц   ЦЦ   ЦӀ   Ч   ЧЧ   ЧӀ   Ш   Щ   Ъ   Э

Les voyelles longues et nasales sont représentées ainsi:

Ā   Ē   Ӣ   Ō   Ӯ

Aᴴ   Eᴴ   Иᴴ   Oᴴ   Уᴴ



LES NOMBRES

La langue utilise le système décimal pour compter.

1          себ
2          кӏ՚ ейа
3          лъабда
4          боъойа
5          иᴴштуйа
6          иᴴлӏийа
7          гьакьуйа
8          бикьийа
9          гьачӏвайа
10        гьацӏайа


11         гьацӏала себ
12        гьацӏала кӏ՚ ейа
13        гьацӏала лъабда
14        гьацӏала боъойа
15        гьацӏала иᴴштуйа
16        гьацӏала иᴴлӏийа
17        гьацӏала гьакьуйа
18        гьацӏала бикьийа
19        гьацӏала гьачӏвайа


20       кӏ՚ āцӏайа
21        кӏ՚ āцӏачӏо себ
30       лъабацӏайа
31        лъабацӏачӏо себ
40       бōцӏайа
41        бōцӏачӏо себ
50        иᴴшвтацӏайа
51        иᴴшвдацӏачӏо себ
60       иᴴлӏацӏайа
61        иᴴлӏацӏачӏо себ
70       гьакьвацӏайа
71        гьакьвацӏачӏо себ
80       бикьацӏайа
81        бикьацӏачӏо себ
90       гьачӏвацӏайа
91        гьачӏвацӏачӏо себ
100     бегьаᴴда
1000  азарда



LE TEMPS

LA DIVISION DU TEMPS

matin   рахāччу къару, рахēччу къару
midi   кьебу 
soir   билълъалӏи, лъахъаби
nuit   релъ՚ а  

jour   зебу 
semaine   гьакьу
mois   боццу  
année   регьан  
 
heure   ссагӏати  

hier   суни  
aujourd'hui   элъē  
demain   щола  


LES JOURS DE LA SEMAINE

lundi   гьакьуххиᴴдал 
mardi   гьойзебу  
mercredi   арбагӏ, милъизебу
jeudi   ххамиз  
vendredi   рузмай  
samedi   шамати 
dimanche   цӏабай  


LES MOIS DE L'ANNEE

Selon toute vraisemblance, les noms des mois russes sont employés dans la langue. Quant aux noms des jours de la semaine, ils sont d'origine variée.



LE CORPS HUMAIN

artère   гьерилӏа пула
barbe   мижату
bouche   ссуᴴкӏ՚ а
bras   гъажу
cerveau   гьани
cheveu   мичӏа
cheville   муᴴгищал
cil   арахун
coeur   ракӏва
colonne vertébrale   бехумалӏа ракьи
corps   лага, къаркъала
côte   эсабжвала, эсажвала
cou   г՚ ару
coude   гьаᴴщал
crâne   гваᴴгвара
cuisse   кьануб бегвалӏи
dent   салу
doigt   микӏ՚ а
dos   бехума
épaule   гъажулӏарукьа
estomac   гъочча
fesse   беххи
foie   релалӏи
front   гьакьа
genou   нику
gorge   макъала
hanche   бегван
intestin   бакьи
jambe   бегвалӏи
joue   баса
langue   мицци
larme   мā
lèvre   симу
mâchoire   элӏу
main   рела
menton   жиналӏу
moustache   ккӯᴴ
muscle   ччобори
narine   катӏи, картӏи
nez   мийар
nombril   ццӯᴴ
nuque   холу
oeil   гьакӏ՚ а
ongle   милъу
oreille   гьаᴴкӏ՚ итӏа
orteil   кваᴴщилӏа микӏ՚ а
os   ракьи
peau   хъели
pied   кваᴴща
poing   зāй
poitrine   нихи
pouce   гьиᴴкӏ՚ аб микӏ՚ а
poumon   хвиᴴссар, хуᴴссар
rein   ккӯᴴ
ride   букӏел
salive   лъацци
sang   гьери
sein   к՚ ек՚ а
sourcil   гьакӏ՚ алӏа эсаб
sueur   гьаᴴлла
talon   мижа
tête   ъвани 
veine   гьерилӏа пула
ventre   ххиᴴта
visage   гьаᴴй-гьакьа



LES ANIMAUX

animal   хӏаван
abeille   пера
agneau   кьēр
aigle   ццӯн
âne   амаха
araignée   гьакӏ՚ атӏан
baleine   кит
canard   лъессаōча
cerf   гъварчӏчӏа, гъвачӏчӏа
chameau   варан
chat   г՚ иву
cheval   кӏ՚ ату
chèvre   цценалӏи
chien   хвā
cochon   болъон
coq   квиᴴтӏабōча
crocodile   кракадил
dauphin   дельфин
écureuil   гваᴴгва
éléphant   пил
escargot   ццарабаххал
fourmi   жуᴴжу
grenouille   къокъу
guêpe   мишта-пера
hérisson   хӏужурукъи
hibou   бугьу
hirondelle   кьичвара
insecte   рухӏчӏаголъар
lapin   кьаᴴкӏ՚ ал
lézard   кӏ՚ аᴴччи
lièvre   кьаᴴкӏ՚ ал
lion   гъалбацӏи
loup   бацӏа
mouche   тӏуᴴтӏу
moustique   кк՚ ара
mouton   биччалӏа
oie   хъази-ōча
oiseau   щак՚ иб
ours   сӣᴴ
papillon   кӏоркӏула
perroquet   папугай
phoque   релъалӏахвā
pigeon   гъуᴴгъу
poisson   ххвāᴴй, ххвāᴴ
poule   ōча
puce   чӏаᴴди
rat   гьиᴴкӏ՚ аб гьекквā
renard   сари
requin   акула
sauterelle   гъарцӏа
serpent   бек՚ а
singe   мамалака
souris   гьекквā
taureau   бугъа
tigre   цӏиркъ
tortue   ракьилӏакъокъу
vache   зини
veau   лъēр



LA TERRE ET LE MONDE

LA NATURE

air   гьава
arbre   рогьа
argent   аси
bois   лъуйи
branche   гьала
brouillard   гьинаву
chaleur   аᴴссалъар
ciel   регьан, регьен
côte   бала
couleur   кьери 
eau   лълъēᴴ
éclair   гӏашти
étoile   ццару
fer   куба
feu   цӏāй
feuille   али
fleur   г՚ иг՚ ин
fleuve   лъесса
forêt   рогьа
froid   салъар
fumée   ккӯᴴй
glace   зари
herbe   гьуᴴчӏа
île   чӏинкӏиллъи 
lac   игьура
lumière   квана
lune   боццу
mer   релъ՚ а
monde   дунēл
montagne   беса
neige   аᴴзи
nuage   гьери
ombre   аᴴччу
or   месейи
papier   кагъати
pierre   гьиᴴцӏа
plante   жими
pluie   ццāй
poussière   кьеххва
racine   гьекьа-жвала
rocher   гьакъи
sable   пикк՚ и, селу
soleil   милъи
tempête   ххупуча, ххубуча 
terre   уᴴщи
vent   мучу
verre   зē


LES COULEURS

blanc   гьацӏаб
bleu   хъайлӏа
jaune   ачуб
noir   бечӀатӏуб
rouge   ччиччуб
vert   ачуб



LES POINTS CARDINAUX

nord   къилма  ???
sud   къилма
est   машрикъ
ouest   магъриб



LES SAISONS

printemps   рēб
été   къену
automne   гьинибагьар
hiver   ццибар