TAT (JUHURI)

ТАТИ (ЖУГЬУРИ)



Le judéo-tat, ou juhuri, est une variante du tat parlé par les Juifs des Montagnes de l'Est du Caucase. Appartenant au groupe du sud-ouest des langues iraniennes de la famille indo-européenne, le tat (juhuri) se rapproche de celui que parlent les musulmans Tats de l'Azerbaïdjan et de l'Iran, le tati, mais s'écrit au Daghestan (Fédération de Russie) à l'aide de l'alphabet cyrillique. Il existe trois dialectes du juhuri, le kaitag, le quba et celui de Derbent qui sert de langue littéraire.



ALPHABET CYRILLIQUE TAT

А    Б    В   Г   ГЬ   ГЪ    ГӀ    Д   Е   Ё   Ж

З   И   Й   К   Л   М   Н   О    П   Р   С   Т  

У   УЬ   Ф   Х   ХЬ   Ц   Ч   Ш   Щ   Ъ  Ы 

Ь   Э   Ю   Я



LES NOMBRES

Le système numéral du tat (juhuri) est décimal.

1           ек
2          дуь
3          се
4          чор
5          пенж
6          шеш
7          хьофд
8          хьэшд
9          нуьгь
10        дегь


11          яздегь
12         дуьваздегь
13         сиздегь
14         чордегь
15         паздегь
16         шагьздегь
17         гьевдегь
18         гьеждегь
19         наздегь


20        бисд
21         бисд ек
30        си
40        чуьл
50        пенжогь
60        шасд
70        хьофдод
80        хьэшдод
90        навад
100      сад
1000   гьозор

LE TEMPS

LA DIVISION DU TEMPS

matin   себэхь
midi   пишнеи
soir   шохьонгум
nuit   шев

jour   руз
semaine   орине
mois   мегь
année   сал

minute   дегъигъэ, минут
heure   сэгӏэт

hier   шоу, ди
aujourd'hui   имбуруз, имруз
demain   себэхь



LES JOURS DE LA SEMAINE

lundi   дуьшобот
mardi   сешобот
mercredi   чоршобот
jeudi   першобот
vendredi   шершобот
samedi   шобот
dimanche   екшобот



LES MOIS DE L'ANNEE

janvier   январь
février   февраль
mars   март
avril   апрель
mai   май
juin   июнь
juillet   июль
août   август
septembre   сентябрь
octobre   октябр
novembre   ноябр
décembre   декабр

Remarque:  Les noms des mois sont russes.


LE CORPS HUMAIN

artère  раг
barbe  руш
bouche  лэгӏэ
bras  гъул
cerveau  беин
cheveu  муй
cheville  ён сугърезани                           
cil  буьрг, биригъ
coeur  дуьл                      
colonne vertébrale  шидрей кемер, шидре
corps  беден, жендек
côte  гъэбуьргъэ, денде
cou  герден
coude  билег, дирсег        
crâne  осгъуй сер
cuisse  буд
dent  денду
doigt энгуьшд
dos  кемер
épaule  душ
estomac  шугъэм
fesse  сэгъри
foie  жигер
front  пушони
genou  сугърезани, гъучезани
gorge  бугъоз
hanche  буд
intestin  рури
jambe  зани, пой
joue  гутине
langue  зугьун
larme  гӏэрс
lèvre  лов
mâchoire  лохчунох, чуне                      
main  дес, гъул
menton  чуне
moustache  бигъ
muscle  гушд жендеки
narine  паргьой вини, парвини
nerf  гьирс, гьирсуь
nez  вини
nombril  ноф
nuque  песейсер, гъофо
oeil  чум
ongle  нэхуь
oreille  гуш
orteil  энгуьшд
os  осгъу
paupière  миже, серчум
peau  пусд, черм
pied  пой
poignet  билег
poing  муьшд
poitrine  сине                           
poumon  шушлуг
rein  дугъу
ride  гъуьж
salive  гъилиз
sang  хун
sein  нене
sourcil  гъош
squelette  осгъугьой жендек
sueur  эрэгъ
talon  пошне, добон
tête  сер
veine  раг
ventre  шуьгъэм
visage  руй



LES ANIMAUX

animal   хьэйвон
abeille   гӏэнг
agneau   вере, гъузу
aigle   суьмуьргъуш, гъэрегъуш
âne   хэр
araignée   пеленг
baleine   кит
canard   бидбид, бобиш
cerf   келкуьгъи
chameau   деве
chat   назу, пишик
cheval   гӏэсб
chèvre   буьз
chien   сег
cochon   хуг
coq   хуруз
crapaud   бэгъгъэ
crocodile   тимсох
dauphin   дельфин
écureuil   деле
éléphant   фил
escargot   бэгӏле
fourmi   мужине
grenouille   бэгъ
guêpe   гӏэнг
hérisson   жежуь
hibou   епологъ, шевкур, бейгъуш
hippopotame   дегимо
hirondelle   паруьсдек
insecte   бёхь, буьхь
lapin   хэрегуш хунеи
léopard   шир, алапеленг
lézard   мармушек
libellule   журжурак
lièvre   хэрегуш
lion   аслан, шир
loup   гуьрг
mouche   мегез
moustique   мужак
mouton   гъуч, гуспенд
oie   гъоз
oiseau   гъуш
ours   ою, хуьрс
panthère   бебир, бебуьр
papillon   пелпелуь, пелпелек
perroquet   тутигъуш
phoque   сегови
pigeon   кофтер
poisson   жэгӏ
poule   керг
puce   шуд, кег
rat   сичовул, морглуч
renard   туьлки
sangsue   зелуь
sauterelle   молихь
serpent   мар
singe   мейму
souris   муш
taupe   куьрмуш
taureau   наргов, уькуьз
tigre   пеленг
tortue   кесу, кусу
vache   гов
veau   гуселе



LA TERRE ET LE MONDE

LA NATURE

air   вор
arbre   дор
argent   нуьгъре
bois   тэхде
branche   луьге
brouillard   думон
chaleur   герми
ciel   асму
côte   гъирогъ
couleur   ранг
désert   гъумлугъ, бигьобон
eau   гӏов
éclair   биренгъине
étoile   асдара
fer   гьовн
feu   гӏэтош
feuille   велг
fleur   гуьл
fleuve   никере
forêt   више
froid   хиники
fumée   дуре
glace   жилид
herbe   савзе
île   жезире
inondation   дошгъун, сайл
lac   дерьёгьче
lumière   ишуьгъ, товуш
lune   менг
mer   дерьёгь
monde   дуьньёгь
montagne   догъ
neige   верф
nuage   булут
ombre   согье, сое
or   суьрх
papier   когъоз
pierre   сенгъ
plante   жуьрмуьсдек, битмиши
pluie   воруш
poussière   туз
racine   бине
rocher   дэхьэр
sable   гъум
soleil   офтои, чуьшме
tempête   зуьгӏбе
Terre   хори
terre   хори
vent   кулок
verre   шише



LES COULEURS

blanc   сипи
bleu   кову
jaune   зерд
noir   сиегь
rouge   гъирмизи
vert   савз



LES POINTS CARDINAUX

nord   софун
sud   даром
est   мизрэхь
ouest   мэгӏэров



LES SAISONS

printemps   васал
été   гьеминон, гьоми
automne   поиз
hiver   зимисду