LESGHIEN

ЛЕЗГИ ЧӀАЛ

Le Daghestan, membre de la Fédération de Russie, est situé à l'est du Caucase du Nord. Parmi les innombrables langues parlées sur ce territoire, on peut citer le lesghien au sud de cette république autonome et au nord de l'Azerbaïdjan. Il appartient au groupe lezgique de la famille nakho-daghestanaise et est une des six ou sept langues officielles de ce territoire. On distingue trois groupes de dialectes principaux, le quba, le samur et surtout le kiuri dont le sous-dialecte gjunej sert de base à la langue littéraire.  Le lesghien se sert à l'écrit de l'alphabet cyrillique auquel furent ajoutées quelques lettres complémentaires.

ALPHABET CYRILLIQUE LESGHIEN

А   Б   В   Г   ГЪ   ГЬ   Д   Е   Ë   Ж   З   И

Й   К   КЪ   КЬ   КӀ   Л   М   Н   О   П   ПӀ  

Р   С   Т   ТӀ   У   УЬ   Ф   Х   ХЪ   ХЬ   Ц  

ЦӀ   Ч   ЧӀ   Ш   Щ   Ъ   Ы   Ь   Э   Ю   Я

LES NOMBRES

Le système numéral en vigueur est vigésimal (base 20).

1          сад
2          кьвед
3          пуд
4          кьуд
5          вад
6          ругуд
7          ирид
8          муьжуьд
9          кӏуьд
10        цӏуд

11         цӏусад
12         цӏикьвед
13         цӏипуд
14         цӏукьуд
15         цӏувад
16         цӏуругуд
17         цӏерид
18         цӏемуьжуьд
19         цӏекӏуьд

20         къад
21          къанни сад
22         къанни кьвед
30         къанни цӏуд
31          къанни цӏусад
32         къанни цӏикьвед
40         яхцӏур
41          яхцӏурни сад
50         яхцӏурни цӏуд
51          яхцӏурни цӏусад
60         пудкъад
61          пудкъанни сад
70         пудкъанни цӏуд
71          пудкъанни цӏусад
80         кьудкъад
81          кьудкъанни сад
90         кьудкъанни цӏуд
91          кьудкъанни цӏусад
100       виш
1000    агъзур

LE TEMPS

LA DIVISION DU TEMPS

matin   пакама
midi   нисини
soir   няни
nuit   йиф

jour   югъ
semaine   гьафте
mois   варз
année   йис

minute   минут
heure   сят

hier   накь
aujourd'hui   къе       
demain   пака

LES JOURS DE LA SEMAINE

lundi   ислен
mardi   саласа
mercredi   арбе
jeudi   хемис
vendredi   жуьмя
samedi   киш
dimanche   гьяд

LES MOIS DE L'ANNEE

janvier   январь
février   февраль
mars   март
avril   апрель
mai   май
juin   июнь
juillet   июль
août   август
septembre   сентябрь
octobre   октябрь
novembre   ноябрь
décembre   декабрь

Remarque:  Si la plupart des noms des jours de la semaine sont d'origine arabe,
les noms des mois sont en revanche empruntés à la langue russe.

LE CORPS HUMAIN

artère   артерия
barbe   чуру
bouche   сив
bras   гъил
cerveau   мефтӀ
cheveu   чӀар
cheville   кӀегьеб
cil   кьекьемар
coeur   рикӀ
colonne vertébrale   кьулан тар
corps   беден
côte   пакун тӀвал
cou   гардан
coude   кьуьнт
crâne   келле
cuisse   ютур
dent   сас
doigt   тӀуб
dos   далу
épaule   къуьн
estomac   хук
fesse   сагъри, къалчах
foie   лекь
front   пел
genou   мет
gorge   туьд, туьтуьх
hanche   ятур, эчӏ
intestin   рад
jambe   кӀвач
joue   хъвехъ
langue   мез
larme   нагъв
lèvre   пӀуз
mâchoire   рекьв
main   гъил
menton   чене
moustache   спелар
muscle   мускул
narine   нерин хилер
nerf   нерв
nez   нер
nombril   пицӀ
nuque   кьам
oeil   вил
ongle   кек
oreille   яб
orteil   тӀуб
os   кӀараб
paupière   вилин къебекь
peau   хам
pied   кӀвачин кӏан
poignet   гъилин цӀум
poing   гъуд
poitrine   хур
pouce   чӀехи тӀуб, кӀанчӀал тӀуб
pouls   пульс
poumon   жигерар
rein   дуркӀун
ride   шуьткьвер, бириш
salive   цуькӀуьн
sang   иви
sein   мам
sourcil   рацӀам
squelette   скелет
sueur   гьекь
talon   дабан
tête   кьил
veine   ивидин дамар
ventre   руфун
visage   чин

 

LES ANIMAUX

animal   гьайван
abeille   чӏиж
agneau   кӏел
aigle   лекь                           
âne   лам
araignée   хушракан
autruche   страус, девекъуш
baleine   кит
canard   уьрдег
cerf   мирг
chameau   деве
chat   кац
cheval   балкӏан
chèvre   цӏегь
chien   кицӏ
cochon   вак
coq   кӏек
crabe   краб
crapaud   таран къиб
crocodile   крокодил
dauphin   дельфин
écureuil   белка, цуцӏул, хаз
éléphant   фил
escargot   шкьуьнт
fourmi   цегв
girafe   жираф
gorille   горилла
grenouille   къиб
guêpe   хуз
hérisson   кьуьгъуьр
hibou   тӏиб                  
hippopotame   бегемот
hirondelle   чубарук
insecte   гьашарат
kangourou   кенгуру
lapin   кролик, кӏвалин къуьр
léopard   лекьен                        
lézard   чурчул, хурлинкӏ, къиршил
libellule   цӏицӏ
lièvre   къуьр
lion   аслан
loup   жанавур
mouche   тӏветӏ
moustique   ветӏ
mouton   хеб
oie   къаз
oiseau   къуш
ours   сев
panthère   пантера
papillon   чепелукь
perroquet   туьтуькъуш
phoque   гьуьлуьн кицӏ
pigeon   лиф
poisson   балугъ
poule   верч
puce   чӏут
rat   гьамбардин кьиф
renard   сикӏ
requin   акула
rhinocéros   носорог
sangsue   ругьвал
sauterelle   цӏицӏ
serpent   гъуьлягъ
singe   маймун
souris   кьиф
taupe   муьнуьгъ
taureau   яц
tigre   пеленг
tortue   хъалхъас къиб
vache   кал
veau   дана
zèbre   зебра

 

LA TERRE ET LE MONDE

LA NATURE

air   гьава
arbre   тар
argent   гимиш
bois   кӏарас
branche   хел
brouillard   циф
chaleur   чимивал
ciel   цав
côte   къерех
couleur   ранг
désert   къумлух
eau   яд
éclair   цӏайлапан
étoile   гъед
fer   ракь
feu   цӏай
feuille   пеш
fleur   цуьк
fleuve   вацӏ
forêt   там
froid   мекь, мекьивал
fumée   гум
glace   мурк
herbe   векь
île   остров
inondation   яд акьалтун
lac   вир
lumière   экв
lune   варз
mer   гьуьл
monde   дуьнья
montagne   дагъ
neige   жив
nuage   циф
ombre   серин
or   къизил
papier   чар
pierre   къван
plante   набатат
pluie   марф
poussière   руг
racine   диб
rocher   раг
sable   къум
soleil   рагъ
tempête   тӏурфан
Terre   Чил
terre   накьв
vent   гар
verre   шуьше

 

 
LES COULEURS

blanc   лацу
bleu   вили
jaune   хъипи
noir   чӏулав
rouge   яру
vert   къацу

 

LES POINTS CARDINAUX

nord   кефер
sud   кьибле
est   рагъэкъечӏдай пад
ouest   рагъакӏидай пад
 

LES SAISONS

printemps   гатфар
été   гад
automne   зул
hiver   кьуьд