KARATA

КӀКӀИРЛӀЕ МАЦӀЦӀИ 



Le karata est une langue caucasienne du groupe avar-andi-dido de la famille nakho-daghestanaise parlée dans dix villages, dont celui de Karata, dans les districts d'Akhvakh et du Bas-Enkhelo-Botlikh, au sud de la république du Daghestan (Fédération de Russie). Cette langue orale composée de deux dialectes, le karata et le tokita, a développé une forme écrite à l'aide de l'alphabet cyrillique, mais sa référence littéraire demeure toujours l'avar. Parlée uniquement dans le cadre familial, la langue n'est pas enseignée dans les écoles si bien que son avenir peut paraître incertain malgré une volonté de la population pour sa sauvegarde. Le karata a subi l'influence du russe et de l'avar, notamment dans le vocabulaire de la vie courante.



ALPHABET CYRILLIQUE KARATA


А   Б   В   Г    ГЪ   ГЬ   ГӀ   Д   Е   ДЖ   Ж    З

И   Й  К   КК  КЪ  КЬ   КЬӀ   КӀ  КӀКӀ  Л  ЛЪ

ЛЪЛЪ   ЛӀ   М   Н   О   П   ПӀ   Р   С   СС   Т

ТӀ  У  Х   ХХ   ХЪ   ХЬ  ХӀ   Ц  ЦЦ  ЦӀ  ЦӀЦӀ

Ч   ЧЧ   ЧӀ   ЧӀЧӀ  Ш   Щ   Э   Ъ

Il existe également des voyelles longues et nasales:

Ā   Ē   Ӣ   Ō   Ӯ

Аᴴ   Еᴴ   Иᴴ   Оᴴ   Уᴴ



LES NOMBRES

Le système numéral du karata est de type décimal.

1           цеб
2          кӏеда
3          лъабда
4          боъода
5          иᴴшдуда
6          иᴴлӏида
7          гьакьуда
8          бикьида
9          гьачӏвада
10        гьацӏада


11         гьацӏал цеб
12        гьацӏал кӏеда
13        гьацӏал лъабда
14        гьацӏал боъода
15        гьацӏал иᴴшдуда
16        гьацӏал иᴴлӏида
17        гьацӏал гьакьуда
18        гьацӏал бикьида
19        гьацӏал гьачӏвада


20       кӏийацӏада
21        кӏийацӏ цеб
30       лъабацӏада
31        лъабацӏ цеб
40       боъоцӏада
41        боъоцӏ цеб
50       иᴴшдвацӏада
51        иᴴшдвацӏ цеб
60       иᴴлӏацӏада
61        иᴴлӏацӏ цеб
70       гьакьвацӏада
71        гьакьвацӏ цеб
80       бикьацӏада
81        бикьацӏ цеб
90       гьачӏвацӏада
91        гьачӏвацӏ цеб
100     бешанда
1000  азарда



LE TEMPS

LA DIVISION DU TEMPS

matin   рагьада
midi   лъайкьӏа
soir   маркӏачӏул
nuit   релъа

jour   зебу
semaine   гьакьу
mois   борцӏцӏо
année   решин

minute   минут
heure   ссагӏат

hier   суни
aujourd'hui   элъел
demain   алӏи



LES JOURS DE LA SEMAINE

lundi   лъабдалӏор
mardi   боъолӏор
mercredi   иᴴшдвалӏор
jeudi   ракьир
vendredi   рузман
samedi   цеблӏор
dimanche   кӏедалӏор



LES MOIS DE L'ANNEE

janvier   январь
février   февраль
mars   март
avril   апрель
mai   май
juin   июнь
juillet   июль
août   август
septembre   сентябрь
octobre   октябрь
novembre   ноябрь
décembre   декабрь


Remarque:  Les noms des jours de la semaine sont formés, pour l'essentiel, à partir des nombres alors que les mois de l'année sont russes.



LE CORPS HUMAIN

artère   гьерилӏ пуле
barbe   мигаж
bouche   эли
bras   гъажу
cerveau   гьане
cheveu   бугьура
cil   кьуᴴди
coeur   ракӏва
colonne vertébrale   гьоде
corps   лага, черххе
côte   эсеболӏ жвала
cou   гару
coude   цӏцӏикӏкӏун
crâne   гваᴴгвара
cuisse   мичӏчӏал
dent   гожо
doigt   лъицӏел
dos   мугъул
épaule   аъу, гъагъечан
estomac   бакӏвал, мекьу
fesse   кӏила, росси  
foie   рекьӏайлӏ
front   гьаᴴду
genou   нуку
gorge   къваᴴкъва
hanche   ахъилӏо
intestin   бакье
jambe   щуᴴкӏа
joue   кӏоркьо
langue   мацӏцӏи
larme   маъа
lèvre   суᴴкӏа
mâchoire   илололӏ-гӏама
main   рекьӏа
menton   жоно, илилокьисс макӏва
moustache   михъалди
muscle   ччобор
narine   мигӏар
nez   мигӏар
nombril   цӏцӏуᴴдул
nuque   гъваᴴща
oeil   гьаркӏа
ongle   мулъу
oreille   гьаᴴтӏикӏа
orteil   лъицӏел
os   ракье
peau   хъалу
pied   цӏекӏа
poing   зай
poitrine   нихе
pouce   гьеркӏам лъицӏел
pouls   пуле
poumon   хъунссер
rein   ургьисс
salive   туту
sang   гьери
sein   кака
sourcil   кьиссер
sueur   гьаᴴкьӏа
talon   сеха
tête   гьадоъа
veine   гьерилӏ пуле
ventre   бакӏвал
visage   багӏа



LES ANIMAUX

animal   хӏайван
abeille   пера
agneau   кьидер
aigle   цӏцӏуᴴй
âne   гӏама
araignée   ххаразан
baleine   кит
canard   ордок
cerf   ритӏучӏ
chameau   варан
chat   иссо
cheval   хьване
chèvre   цӏцӏеналӏо
chien   хвай
cochon   болъон, дуᴴгъуз
coq   хъутӏа
crocodile   кракадил
dauphin   делфин
écureuil   джваᴴджва
éléphant   пил
escargot   цӏадалал-хӏама
fourmi   лъарцӏцӏе
grenouille   къоркъо
guêpe   цӏцӏуᴴцӏцӏупера
hérisson   гӏужрукъ
hibou   рузе
hirondelle   кьичвара
insecte   жужука
lapin   кьаᴴкӏала
lézard   аᴴччу
libellule   гъацӏа
lièvre   кьаᴴкӏала
lion   гъалбацӏ
loup   бацӏа
mouche   тӏуᴴтӏу
moustique   кӏкӏара
mouton   риччалӏ
oie   хъаз
oiseau   щакибо
ours   сиᴴ
papillon   дидин
perroquet   папугай
pigeon   гъугъу
poisson   ччугӏа
poule   гӏугӏуча
puce   чӏчӏаᴴтӏа
rat   хорходобо
renard   саре
requin   акула
sangsue   гуруᴴжа
sauterelle   гъацӏа
serpent   берка
singe   маймалак
souris   гьеркӏкӏва
taureau   уᴴса
tigre   цӏцӏиркъ
tortue   щурум-къоркъо
vache   зини
veau   лъедер



LA TERRE ET LE MONDE

LA NATURE

air   гьава
arbre   роша
argent   гӏарсе
bois   лъуда
branche   гьала
brouillard   гьаᴴкьӏу
chaleur   аᴴссалъер
ciel   решин
côte   регӏайкьӏасс макӏва
couleur   кьере
désert   соролӏ авлахъ, гӏачолъер гьачӏоб макӏва
eau   лълъеᴴй
éclair   пире
étoile   цӏцӏвай
fer   куба
feu   цӏай
feuille   кьӏале
fleur   ццицци
fleuve   лъерсса
forêt   рохьо
froid   зарагъур
fumée   ццуре
glace   заре
herbe   жими
île   чӏиᴴкӏиллъер 
lac   игьвар
lumière   нуре
lune   борцӏцӏо
mer   релъа
monde   дунйал
montagne   беса, кьеда
neige   аᴴзе
nuage   гьаᴴкьӏу
ombre   аᴴччу
or   месед
papier   кагъат
pierre   аᴴча
plante   жими
pluie   цӏцӏай
poussière   хӏуре
racine   гьекьебо
rocher   кьеда
sable   соро
soleil   милъе
tempête   бикьӏоб мучу 
terre   уᴴщи
vent   мучу
verre   матӏу

LES COULEURS

blanc   гьацӏаб
bleu   хъайлӏ
jaune   обилӏ
noir   бечӏетӏироб
rouge   гьероб
vert   гӏачоб



LES POINTS CARDINAUX

nord   север
sud   къилба
est   милъе боххидоб макӏва
ouest   милъе бацодоб рахъе



LES SAISONS

printemps   регӏибо
été   къино
automne   рехьвар
hiver   цциберо