BEZHTA

БЕЖКЬАЛАС МИЦ



Egalement connu sous le nom de kapucha, le bezhta ou bejta est une langue caucasienne appartenant au groupe dit tsezique de la famille nakho-daghestanaise, laquelle est parlée dans le sud-ouest de la république du Daghestan (Fédération de Russie), plus précisément dans le district de Tsunta.  Cette langue orale divisée en trois dialectes (Bezhta proprement dit, Tyadal et Khocharkhota) tend néanmoins à développer une forme écrite à partir d'un alphabet cyrillique provisoire après de multiples tentatives dans l'élaboration d'une orthographe officielle. Pour la population, l'avar sert de référence littéraire alors que le bezhta est cantonné dans un usage domestique. La langue a subi au cours de son histoire l'influence du géorgien et de l'avar, puis, durant l'ère soviétique, celle du russe comme peut en témoigner l'étude de son vocabulaire.
                    


ALPHABET CYRILLIQUE BEZHTA


А   АЬ   Б   В   Г   ГЪ   ГЬ   ГӀ   Д   Е   Ж   З   И   Й   К

КЪ   КЬ   КӀ   Л  ЛЪ   ЛӀ   М   Н   О  ОЬ   П  ПӀ   Р  С

Т   ТӀ   У   УЬ   Х   ХЪ   ХӀ   Ц   ЦӀ   Ч   ЧӀ   Ш   Ъ   Э

Il existe également des voyelles longues et nasales ainsi que des lettres complémentaires.

Ā   Ӣ   Ō   Ӯ

Аᴴ   АЬᴴ   Еᴴ   Иᴴ   Оᴴ   ОЬᴴ   Уᴴ   УЬᴴ   Эᴴ

ГЪՙ   КЪՙ   Хՙ   ХЪՙ   Ъՙ



LES NOMBRES

Son système numéral est de type décimal.

1          гьоᴴс
2          къона
3          лъана
4          оьᴴкъоьнаь            
5          лъина
6          илъна
7          алӏна
8          белӏна
9          аьчӏена
10        ацӏона


11         ацӏона гьоᴴс
12        ацӏона къона
13        ацӏона лъана
14        ацӏона оьᴴкъоьнаь
15        ацӏона лъина
16        ацӏона илъна
17        ацӏона алӏна
18        ацӏона белӏна
19        ацӏона аьчӏена


20       хъона
21        хъона гьоᴴс
30       лъанайиг
31        лъанайигна гьоᴴс
40       оьᴴкъоьнаьйиг
41        оьᴴкъоьнаьйигна гьоᴴс
50       лъинайиг
51        лъинайигна гьоᴴс
60       илънайиг
61        илънайигна гьоᴴс
70       алӏнайиг
71        алӏнайигна гьоᴴс
80       белӏнайиг
81        белӏнайигна гьоᴴс
90       аьчӏенайиг
91        аьчӏенайигна гьоᴴс
100     гьоᴴсчӏитӏ
1000  гьазай



LE TEMPS

LA DIVISION DU TEMPS

matin   хискьас мех
midi   лӏобагъас мех
soir   марчӏокӏолъцо мех
nuit   нишеш мех

jour   водо
semaine   анкь
mois   боцо
année   лъаъел, лӏи

minute   минут
heure   саъат

hier   гьуᴴлъ
aujourd'hui   жейса
demain   хиса



LES JOURS DE LA SEMAINE

lundi   итни
mardi   талат
mercredi   арбаъ
jeudi   хамиз
vendredi   муьжмаьр
samedi   шамат
dimanche   гьатӏан



LES MOIS DE L'ANNEE

janvier   йанвар
février   певрал
mars   март
avril   апрел
mai   май
juin   ийун
juillet   ийул
août   август
septembre   сентабер
octobre   актийабер
novembre   найабер
décembre   декабер

Remarque:  Certains jours de la semaine ont été empruntés à l'arabe alors que l'ensemble des mois de l'année est issu du russe.



LE CORPS HUMAIN

artère   пи
barbe   баб 
bouche   сикӏо
bras   бицо
cerveau   аьᴴдаь
cheveu   кеᴴйаᴴ
cheville   къаьтаьлоь
cil   гьаьсцӏицӏ
coeur   йакӏо
colonne vertébrale   кӏадо-михъā
corps   къаркъала
côte   шебло
cou   болъо, кӏицери
coude   гьāйо
crâne   кӏоцо
cuisse   йигъла
dent   сила
doigt   зокьо
dos   михъā
épaule   къейо
estomac   аᴴх
fesse   котӏа
foie   шебо
front   матӏа
genou   мицна
gorge   йис
hanche   чӏамал
intestin   балӏа, цӏицӏих
jambe   хаьбаь
joue   гогā
langue   миц
larme   макъо
lèvre   поро
mâchoire   кьахъа
main   кō
menton   цӏицӏина
moustache   бизалбā
muscle   аᴴкъо
narine   хуцӏма̅ьᴴ
nez   ма̅ьᴴ
nombril   цотӏā
nuque   болъо
oeil   гьаьй
ongle   милъо
oreille   ъՙаӏᴴгъՙаӏ
orteil   хаьбаьла̅ьш зокьо
os   лӏоьᴴваь
peau   беш
pied   хаьбаь
poing   биза
poitrine   хомā
pouce   букъо зокьо
poumon   пийтӏи
rein   кома 
salive   йаьᴴчоь, къица
sang   гьеᴴ
sein   нене
sourcil   гьаькъуьваь
sueur   гьад
talon   аьᴴчӏоь
tête   къаьм
veine   пи
ventre   оᴴх
visage   мотӏо, куцало



LES ANIMAUX

animal   гьаьйман
abeille   нуцодахъ тӏотӏ
agneau   лӏиле
aigle   цугьа
âne   къоьш
araignée   калагъас къи
baleine   хъуртӏма
canard   боьлӏоькъаь
cerf   лед
chameau   акламо, варани
chat   гедо
cheval   шуьгоь, шуьгоьшоьваь
chèvre   цан
chien   во
cochon   булӏо
coq   мамали
crocodile   каракадил
dauphin   делфин
écureuil   цикъи
éléphant   пил
escargot   боьлӏоькъаь
fourmi   гьуца
grenouille   лӏаплагъе
guêpe   лӏорден
hérisson   къундубуж
hibou   руз, байкъуш
hirondelle   хаьчӏоь
insecte   гьутӏ-хъумур
lapin   королик
lézard   кӏемуса 
lièvre   хъийалатӏо, хъийав
lion   гъалбацӏ
loup   бацӏо
mouche   тӏотӏ
moustique   каьлаь
mouton   бикь
oie   батӏи
oiseau   мигьна
ours   сиᴴ
papillon   паьпаьтӏоь
perroquet   папугай
pigeon   илба
poisson   биса
poule   гуьдаь
puce   цӏике
rat   букъо аᴴкъо, чачан аᴴкъо
renard   сора
requin   хъуртӏма
sangsue   цӏурбела
sauterelle   хацӏо
serpent   бекела
singe   маймалак
souris   аᴴкъо
taureau   оᴴс
tigre   цӏиркъ
tortue   кьалис лӏаплагъе
vache   вайа
veau   бише



LA TERRE ET LE MONDE

LA NATURE

air   гьава, гьайри
arbre   хоьхоь
argent   окко
bois   ван
branche   аьᴴле
brouillard   гьас, гьас-мус
chaleur   йиххо, пира
ciel   гьас
côte   раьъаьл
couleur   кьей 
eau   лъи
éclair   пӣ, кайлӏō
étoile   цан
fer   кил
feu   цӏо
feuille   кьапа
fleur   диъи
fleuve   эᴴхе
forêt   ван
froid   йаьчӏчӏоь
fumée   готӏ, хъо
glace   боло
herbe   бох, гьихо
île   чӏинкӏиллъи 
lac   кӏа̅ь̅
lumière   канлъи
lune   боцо
mer   ралъад
monde   дуннал, дунийал
montagne   бизо, ма̅ь̅ᴴ
neige   оᴴз
nuage   гьас
ombre   гьидоци, гьидолӏи
or   месед
papier   лӏибо
pierre   кьало
plante   бох, чӏагь
pluie   водо
poussière   готӏ, пах
racine   хемух
rocher   шед
sable   мисо
soleil   бохъ
tempête   йукъо залӏо
Terre   дуннал, дунийал
terre   ракь
vent   залӏо
verre   цӏика


LES COULEURS

blanc   гьаьлдийо
bleu   ничдийо
jaune   уклиъис
noir   цӏодоло
rouge   цӏуддо, хоцӏцӏоук
vert   гьелӏалъцоъос



LES POINTS CARDINAUX

nord   оᴴкьакьалаъас маьче
sud   къилма
est   машрикъ
ouest   магъриб



LES SAISONS

printemps   эмедāс мех
été   азо
automne   сибовас мех
hiver   лӏине