DARGIN

ДАРГAН МЕЗ 

Situé principalement au centre-sud du Daghestan, une république autonome russe du Caucase, le dargin, également appelé dargwa, est une langue de la famille nakho-daghestanaise, le dialecte akusha servant de langue littéraire, lequel joue un rôle officiel avec quelques autres langues locales au sein de ce petit territoire. L'alphabet employé est une adaptation de l'écriture cyrillique. Le dargin est en fait constitué de nombreux dialectes dont un certain nombre sont considérés comme des langues séparées (kajtak, kubachi, itsari et chirag par exemple).

ALPHABET CYRILLIQUE DARGIN

А   Б   В   Г   ГЪ   ГЬ   ГӀ   Д   ДЖ   ДЗ

Е   Ё   Ж   З   И   Й   К   КЪ   КЬ   КӀ   Л 

М   Н   О   П   ПӀ   Р   С   Т   ТӀ   У   Ф   Х  

ХЪ   ХЬ   ХӀ   Ц   ЦӀ   Ч   ЧӀ   Ш   Щ   Ъ  

Ы   Ь   Э   Ю   Я

LES NOMBRES

Le système numéral est décimal avec une modification de la finale des dizaines
pour former les nombres intermédiaires.

1             ца
2            кӏел
3            хӏябал
4            авал
5            шел
6            урегал
7            верхӏел
8            гехӏел
9            урчӏемал        
10          вецӏал

11           вецӏну цара
12          вецӏну кӏира
13          вецӏну хӏябра
14          вецӏну авра
15          вецӏну шура
16          вецӏну урегра
17          вецӏну верхӏра
18          вецӏну гехӏра
19          вецӏну урчӏемра

20         гъал
21          гъану цара
22         гъану кӏира
30         хӏябцӏали
31          хӏябцӏану цара
40         авцӏали
41          авцӏану цара
50         шуцӏали
51          шуцӏану цара
60         урегцӏали
61          урегцӏану цара
70         верхӏцӏали
71          верхӏцӏану цара
80         гехӏцӏали
81          гехӏцӏану цара
90         урчӏемцӏали
91          урчӏемцӏану цара
100       даршал
1000    азир

LE TEMPS

LA DIVISION DU TEMPS

matin   савли
midi   хӏери
soir   бархӏехъ
nuit   дуги

jour   бархӏи
semaine   жумягӏ
mois   баз
année   дус

minute   минут
heure   сягӏят

hier   даг
aujourd'hui   ишбархӏи
demain   жягӏял

LES JOURS DE LA SEMAINE

lundi   итни
mardi   талат
mercredi   арбягӏ
jeudi   хамис
vendredi   жумягӏ
samedi   сут бархӏи
dimanche   алхӏят бархӏи

LES MOIS DE L'ANNEE

janvier   январь
février   февраль
mars   март
avril   апрель
mai   май
juin   июнь
juillet   июль
août   август
septembre   сентябрь
octobre   октябрь
novembre   ноябрь
décembre   декабрь

Remarque:  La plupart des noms des jours de la semaine sont d'origine arabe alors que les mois de l'année sont russes.

LE CORPS HUMAIN

artère  хӀила тум
barbe  муцӀур
bouche  мухӀли, кьак
bras  някъ
cerveau  мехӀе
cheveu  гъез
cheville  кьукь
cil   чӀимичӀули
coeur  уркӀи
colonne vertébrale  къакъла чӀала
corps  чарх
côte  шали-лига
cou  хъяб
coude  газа някъ
crâne  бекӀла вакъа
cuisse  урдурла диъ
dent   цула
doigt  тӀул
dos  къакъ
épaule   хъуцӀари
estomac   кьикӀа кани
fesse  дуи
foie   дулекӀ
front   анда
genou  кьукьа
gorge  сурс
hanche  урдур
intestin  руд
jambe  кьяш
joue  ляжи
langue   лезми
larme  нергъ
lèvre   кӀентӀ
mâchoire   хъяйхъяй
main  някъ
menton   муцӀур
moustache   супелти
muscle   гӀемс
narine  къянкъла гӀями
nerf  нерв
nez  къянкъ
nombril  мурхьбикибси мер
nuque   гӀела хъянтӀа
oeil   хӀули
ongle   ника
oreille  лихӀи
orteil  тӀул
os   лига
paupière  кьяпӀикӀан
peau  кам
pied  кьяш
poignet  хъяб някъ
poing  хункӀ
poitrine   михъири
pouce  дебали гӀяхӀил
pouls  тимхъ
poumon   хургьри
rein   кӀинчӀ
ride  чӀучӀубалх
salive   шутри
sang   хӀи
sein  мама
sourcil   нед
squelette   кьаркьа лигуби
sueur   майъа
talon   кьячӀа             
tête   бекӀ
veine  хӀила тум
ventre  кани
visage  вяхӀ

LES ANIMAUX

animal   мицӏираг
abeille   мирхъи
agneau   мукьара
aigle   чӏака
âne   эмхӏе
araignée   хъисхъа
autruche   страус, валри-чяка
baleine   кӏас
canard   бятӏ
cerf   барткел, пурс
chameau   валри
chat   гата, жита
cheval   урчи
chèvre   гӏежа
chien   хя
cochon   цура
coq   дагъа
crabe   краб
crapaud   чявга
crocodile   крокодил
dauphin   дельфин
écureuil   ярма
éléphant   пил
escargot   маркуж
fourmi   имиала
girafe   жираф
gorille   горилла
grenouille   пяспясаг
guêpe   шаха мирхъи
hérisson   кьядга
hibou   тӏума
hippopotame   шинна урчи
hirondelle   чатӏа
insecte   жибжи
kangourou   кенгуру
lapin   хъа гӏяра
léopard   барс
lézard   шилтӏа, шуршутӏан
libellule   цӏерцӏ, шайтӏа урчи
lièvre   гӏяра
lion   арслан
loup   бецӏ
mouche   тӏентӏ
moustique   хӏур, хӏумурз
mouton   маза
oie   къаз
oiseau   арцан
ours   синка
panthère   цӏиркь
papillon   къабулдан, цӏицӏимкала
perroquet   попугай
phoque   урхьула хя
pigeon   лагьа
poisson   бялихъ
poule   гӏяргӏя
puce   цӏика
rat   кьурга
renard   гурда
requin   акула
rhinocéros   къянкъмук
sangsue   бухълухъ, хӏи дужан
sauterelle   цӏерцӏ
serpent   чӏичӏала
singe   маймун
souris   ваца
taupe   кьурга, сукъур ваца
taureau   унц
tigre   къаплан
tortue   вахъчеб пясясаг
vache   кьял
veau   къача
zèbre   зебра

LA TERRE ET LE MONDE

LA NATURE

air   гьава
arbre   галга
argent   арц
bois   урцули
branche   кьяли
brouillard   дирихь
chaleur   ванадеш
ciel   зак
côte   дуб, урхьудуб
couleur   ранг
désert   чӏянкӏ авлахъ
eau   шин
éclair   лямцӏ
étoile   зубари
fer   мегь
feu   цӏа
feuille   кӏа
fleur   вава
fleuve   хӏеркӏ
forêt   вацӏа
froid   бугӏярдеш
fumée   гав
glace   миъ
herbe   кьар
île   бугъу
inondation   шин чедидерхни
lac   шара
lumière   шала
lune   бац
mer   урхьу
monde   дунъя
montagne   дубура
neige   дяхӏи
nuage   гъаг
ombre   дяхӏцӏи
or   мургьи
papier   кагъар
pierre   къаркъа
plante   бухъала
pluie   заб
poussière   хяса, кьуна
racine   хӏячи
rocher   шури
sable   гъум
soleil   берхӏи
tempête   бурям
Terre   Ванза
terre   ванза, гӏянжи
vent   дягӏ
verre   шиша

LES COULEURS

blanc   цӏуба
bleu   хьанцӏа
jaune   бухъутӏа
noir   цӏудара
rouge   хӏунтӏена
verre   шиниша

LES POINTS CARDINAUX

nord   север
sud   юг
est   восток
ouest   запад

LES SAISONS

printemps   хӏеб
été   дуцӏрум
automne   гӏебшни
hiver   яни