EVEN

ЭВЭДЫ



La langue even appartient au groupe septentrional des langues toungouses de la famille altaïque. Parlée en Sibérie principalement dans les régions de Magadan et Khabarovsk (Fédération de Russie), la langue emploie une douzaine de dialectes (Arman, Indigirska, Kamtchatka, Kolyma-Omolon, ...) qui sont répartis en trois groupes en raison du vaste territoire sur lequel elle est parlée. Néanmoins, le parler de Magadan sert de base à la langue standard. Actuellement, l'even est largement concurrencé par le russe, mais il est enseigné dans les écoles primaires afin de maintenir une existence relative. L'alphabet utilisé est pratiquement le même que le russe avec trois lettres complémentaires pour respecter sa phonologie.



ALPHABET CYRILLIQUE EVEN


А   Б   В   Г   Д   Е   Ё   Ж   З   И   Й   К

Л   М   Н   Ӈ   О   Ө   Ӫ   П   Р   С   Т  У

Ф  Х  Ц   Ч   Ш   Щ   Ъ   Ы   Ь  Э   Ю  Я

Remarque:  En raison de problèmes techniques, le macron situé sur les lettres и, э, ю et я est décalé par rapport à la graphie d'origine.


LES NOMBRES

Son système numéral est de type décimal. A noter que le nombre 1000 est dérivé de la langue russe.


1          өмэн
2          дɵ̈̄р
3          илан
4          дыгэн
5          тунӈан
6          нюӈэн
7          надан
8          дяпкан
9          уюн
10        мян


11         мян өмэн
12        мян дɵ̈̄р
13        мян илан
14        мян дыгэн
15        мян тунӈан
16        мян нюӈэн
17        мян надан
18        мян дяпкан
19        мян уюн


20       дɵ̈̄рмяр
21        дɵ̈̄рмяр өмэн
30       иланмер
40       дыгэнмер
50       тунӈанмяр
60       нюӈэнмяр
70       наданмяр
80       дяпканмер
90       уюнмяр
100     няма
1000  тӣсича, тӣкича



LE TEMPS

LA DIVISION DU TEMPS

matin   бадикар
midi   инэӈ дулаканни, инэӈ калтакан
soir   хӣсэчин
nuit   долбани

jour   инэӈ
semaine   недяли
mois   аткикан, бя̄г
année   анӈан

minute   минута
heure   чāс

hier   тӣнив
aujourd'hui   эрэв инэӈу
demain   тиминак



LES JOURS DE LA SEMAINE

lundi   понедельник
mardi   вторник, оптōрник
mercredi   среда, чарада
jeudi   четвēрг
vendredi   пятница
samedi   суббота
dimanche   воскресенье, кирисене



LES MOIS DE L'ANNEE

janvier   январь
février   февраль
mars   март
avril   апрель
mai   мāй
juin   июнь
juillet   июль
août   август
septembre   сентябрь
octobre   октя̄брь
novembre   ноябрь
décembre   декабрь


Remarque:  Les jours de la semaine et les mois de l'année sont empruntés au russe.



LE CORPS HUMAIN

artère  уӈта
barbe  гургат
bouche   амӈа
bras  ӈāл
cerveau  иргэ
cheveu   ню̄рит
cheville   чимнэ̄к
cil   харамта
coeur   мявун
colonne vertébrale  хутка
corps   илрэ
côte   эвэтлэ
cou   никан, билга
coude   ечэ̄н
crâne  дыл икирин
cuisse   ōг, бōкан
dent   ӣт
doigt   хаир
dos   нири
épaule   мӣр
estomac  тэпкэ
foie   хāкан
front  омкат
genou   хэнӈэк, хэнӈэн
gorge   билга
hanche   ōг, бōкан
intestin   хилтэ
jambe   бɵ̄дэл
joue   элрэкэн
langue   ēнӈэ
larme   инӈамта
lèvre   хэмэн
mâchoire   кэвэ
main  ӈāл
menton   кэвэ
moustache   гургат
muscle   мышца, мускул
narine  хēлун         
nerf  нерв
nez  оӈат
nombril   көлэкэ
nuque   гэдэкэ, гэдэмэк
oeil  я̄сал
ongle   оста
oreille   корит
orteil   хаир
os   икири
paupière   кɵ̄мдэмкэ
peau   эртэ
pied  бɵ̄дэл
poignet   бӣлэн                       
poing   чор
poitrine  тиӈэн
pouce  хөрэгэн
pouls   пульс
poumon  эвтэ
rein  боста
ride  кориӈи
salive   дялса
sang   хуӈэл
sein   өкэн
sourcil   киримки    
squelette    икири
sueur    хөкэл
talon  ӈӣӈтэ
tête  дыл
veine   уӈта
ventre   ур
visage  иты



LES ANIMAUX

animal   делгэнкэ
abeille   девэт
agneau   я̄вкачāн
aigle   гусэтэ
âne   осёл
araignée   атаки
autruche   страус
baleine   калим
canard   нēкичэн, нēки
cerf   оран
chameau   верблюд, берблют
chat   кэркэ
cheval   муран
chèvre   коза
chien   ӈин
cochon   свинья
coq   петух
crabe   краб
crapaud   жаба
crocodile   крокодил
dauphin   дэлтӣн, дилтӣн
écureuil   өлики
éléphant   слон
escargot   улитка
fourmi   этэргэн, хӣрит
girafe   жираф
gorille   горилла
grenouille   эрики
guêpe   девэт
hérisson   ёж
hibou   итыкня
hippopotame   бегемот
hirondelle   элдуки
insecte   насекомое, магдили
kangourou   кенгуру
lapin   кролик
léopard   леопард
lézard   ӣсэл
libellule   стрекоза
lièvre   мунрукан
lion   лев
loup   нёӈчак, ӈэ̄луки
mouche   дыликэн, дылкэчэн
moustique   куличāн
mouton   овца
oie   э̄рбэч
oiseau   дэги, дэйи
ours   накат
panthère   пантера
papillon   дōкал, дōкалдани
perroquet   попугай
phoque   кума
pigeon   голуб
poisson   олра
poule   курица
puce   кӣмэ
rat   крыса
renard   хуличан
requin   акула
rhinocéros   носорог
sangsue   пиявка
sauterelle   кэткэчу
serpent   дябда
singe   обезьяна
souris   чāмакчан
taupe   крот
taureau   бык
tigre   тигр
tortue   черепаха
vache   корова
veau   энкэн
zèbre   зебра



LA TERRE ET LE MONDE

LA NATURE

air   воздух, бōздух, нулун
arbre   мō
argent   мэӈэн
bois   мō
branche   хэгтэ
brouillard   танмари, танмарисаг
chaleur   ням, нямси, дӯлан
ciel   нянин, орла
côte   кӣмэвун
couleur   бāд
désert   пустыня
eau   мɵ̄
éclair   агды хутапкинни
étoile   ōсикат
fer   хэл
feu   тог
feuille   эбдэнрэ
fleur   цветок, нӫчэ
fleuve   нун, окāт (rivière)
forêt   исаг
froid   иӈэнь
fumée   хāнин
glace   бөкэс
herbe   нӫчэ
île   букчан
inondation   мɵ̄дэ, тилка
lac   төӈэ̄р
lumière   ӈэ̄рик, ӈэ̄ри
lune   бя̄г
mer   нам
monde   тɵ̄р
montagne   урэкчэн
neige   иманра
nuage   төгэчин
ombre   хиня̄н
or   зōлата
papier   бумага
pierre   дёл
plante   нӫчэ
pluie   удан
poussière   булэ, ониӈ
racine   ӈӣӈтэ
rocher   кадāр, нюлка
sable   ониӈ
soleil   нӫлтэн
tempête   хӯнӈэ, хуги
Terre   Төр
terre   төр
vent   эдэн
verre   стекло



LES COULEURS

blanc   нёбати, гилтаня
bleu   чӯлбаня
jaune   хиӈаня
noir   хакарин, негчэне, я̄лраня
rouge   хуланя
vert   чӯлбаня, чӯруня



LES POINTS CARDINAUX

nord   север, иӈэньгидэ
sud   юг, нямгида
est   восток, нӫлтэн хēдекэн
ouest   запад, нӫлтэн гөбэдекэн



LES SAISONS

printemps (1ère moitié)   нэлкэни
printemps (2ème moitié)   нэгнени
été   дюгани
automne (1ère moitié)   мɵ̄нтэлсэ
automne (2ème moitié)   болани
hiver   тугэни, тувуни