ERZA

30.01.2015

ЭРЗЯНЬ

L'erza, comme le mokcha et le russe, est l'une des trois langues officielles de la république de Mordovie située au sud-est de Moscou. Parlé principalement au nord, à l'est et au nord-ouest de ce territoire, l'erza ou erzya appartient au groupe mordve de la famille finno-ougrienne des langues ouraliennes et s'écrit avec l'alphabet cyrillique russe. Des études sérieuses débutèrent sur la langue au 19ème siècle et la littérature religieuse fut le point de départ à la langue littéraire, tout comme le mokcha. Après la Révolution russe, l'erza fut enseigné dans les écoles avant qu'une russification des langues ne soit entreprise durant la période soviétique. Concernant cette langue, un mouvement national dans les années 90 permit de la dérussifier, mais, comme le mokcha, son emploi face au russe est limité dans l'enseignement et la vie quotidienne.

ALPHABET CYRILLIQUE ERZA

А Б В Г Д Е Ё Ж З И Й К

Л М Н О П Р С Т У Ф Х Ц

Ч Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я

LES NOMBRES

Le système numéral est de type décimal.

1         вейке
2         кавто
3         колмо
4         ниле
5         вете
6         кото
7         сисем
8        кавксо
9       вейксэ
10       кемень

11       кевейкее
12        кемгавтово
13        кемголмово
14      кемнилее
15      кеветее
16      кемготово
17       кемзисемге
18       кемгавксово
19       кевейксэе

20       комсь
21       комсьвейкее
22     комсьгавтово
30       колоньгемень
31        колоньгемень вейке
32       колоньгемень кавто
40     ниленьгемень
50       ведьгемень
60       кодгемень
70      сизьгемень
80     кавксоньгемень
90     вейксэньгемень
100    сядо
1000 тёжа

LE TEMPS

LA DIVISION DU TEMPS

matin   валске
midi   пельчи
soir   чокшне
nuit   ве

jour   чи
semaine   тарго, недля
mois   ков
année   ие

minute минута
heure час

hier   исяк
aujourd'hui   течи
demain   ванды, валске

LES JOURS DE LA SEMAINE

lundi   атяньчи
mardi   овторник
mercredi   куншкачи
jeudi   калчи
vendredi   сюконьчи
samedi   шлямочи
dimanche   недлячи

LES MOIS DE L'ANNEE

janvier   якшамков
février   даволков
mars   эйсюрков
avril   чадыков
mai   панжиков
juin   аштемков
juillet   медьков
août   умарьков
septembre   таштамков
octobre   ожоков
novembre   сундерьков
décembre   ацамков

Remarque: On utilise également les noms des mois russes avec les termes traditionnels.

LE CORPS HUMAIN

artère верьсан
barbe   сакало, сакалт
bouche   курго
bras кедь
cerveau удем
cheveu   черь
cheville   пильгеполда, шилдым
cil   сельмепона
coeur   седей
colonne vertébrale карязловажа, каряз
corps   рунго
côte ирдез
cou   кирьга
coude   кенерепакарь, кенере
crâne пряпакарь
cuisse качо, пильгепукшо
dent пей
doigt сур
dos кутьмере
épaule   лавтов
estomac пеке
fesse пукшо, мукоропукшо, пильгепукшо
foie максо
front   коня
genou   кумажа
gorge   кирьгапарь
hanche   качо, пильгепукшо
intestin   сюло
jambe пильге
joue чамабока, штёка
langue   кель
larme сельведь
lèvre турва
mâchoire пейловажа, пейпакарь, пейсаласке
main кедь
menton уло
moustache муюк, уса
muscle мускул(а)
narine судоваря
nerf   сан
nez   судо
nombril   почо
nuque човонь
oeil   сельме
ongle кенже
oreille   пиле
orteil   пильге сур
os ловажа, пакарь
paupière сельмекерь
peau кедь, киське
pied пильге
poignet кедькирьга, кедьсеерькс
poing   мокшна, кулак
poitrine меште
pouce пелька
pouls   пульс, верьчамова
poumon   тевеляв
rein   пичеть
ride сормавкс, сормсевкс
salive сельге
sang   верь
sein   авань меште, поте
sourcil   сельмечирьке
squelette   ловажат-пакарть, камбраз
sueur ливезь
talon кочкаря
tête пря
veine верьсан
ventre пеке
visage чама

LES ANIMAUX

animal   ракша
abeille   мекш, нешке
agneau   вирез, ревелевкс
aigle   пандоатякш, тумоатякш, кавал
âne   осёл, ишак
araignée   шанжав
autruche   страус
baleine   кит
canard   яксярго
cerf   сярдо, сёкань
chameau   ишим
chat   катка, псака
cheval   лишме, алаша
chèvre   сея
chien   киска, пине
cochon   туво
coq   атякш
crabe   краб
crapaud   модаватракш
crocodile   крокодил
dauphin   дельфин
écureuil   ур
éléphant   слон
escargot   вижгутька, вирькиска
fourmi   коткудав
girafe   жираф
gorille   горилла
grenouille   ватракш
guêpe   укска
hérisson   сеель
hibou   покш пря корш
hippopotame   бегемот
hirondelle   цянав
insecte   суксунжа
kangourou   кенгуру
lapin   кудонумоло
léopard   леопард
lézard   метьказ
libellule   салмуксоньсалы(й)
lièvre   нумоло
lion   лев
loup   верьгиз
mouche   карво
moustique   сеське
mouton   реве
oie   гала, мацей
oiseau   нармунь
ours   овто
panthère   пантера
papillon   нимиляв
perroquet   попугай
phoque   тюлень
pigeon   гулька
poisson   кал
poule   сараз
puce   чичав
rat   крыса
renard   ривезь
requin   акула
rhinocéros   носорог, рога судо
sangsue   педлий, педявкс
sauterelle   паксяцирькун, паксятаста
serpent   гуй
singe   обезьган
souris   чеерь
taupe   кажварч, максака, максазей
taureau   бука
tigre   тигра
tortue   черепаха
vache   скал
veau   ваз
zèbre   зебра

LA TERRE ET LE MONDE

LA NATURE

air   кошт
arbre   чувто
argent   сия
bois   чувто
branche   тарад
brouillard   сув
chaleur   лембе
ciel   менель
côte   чире
couleur   тюс
désert   чаво тарка
eau   ведь
éclair   ёндол
étoile   теште
fer   кшни
feu   тол
feuille   лопа
fleur   цеця
fleuve   лей
forêt   вирь
froid   якшамо
fumée   качамо
glace   эй
herbe   тикше
île   усия
inondation   чадо
lac   эрьке
lumière   валдо
lune   ков
mer   иневедь
monde   мастор
montagne   пандо
neige   лов
nuage   пель
ombre   сулей
or   сырне
papier   конёв
pierre   кев
plante   касовкс
pluie   пиземе
poussière   чельке
racine   ундокс, корён
rocher   кевпандо, кевкерь
sable   човар
soleil   чи
tempête   давол
Terre   мода
terre   мода
vent   варма
verre   сляника

LES COULEURS

blanc   ашо
bleu   сэнь
jaune   тюжа
noir   раужо
rouge   якстере
vert   пиже

LES POINTS CARDINAUX

nord   пелевеёнкс
sud   пелечиёнкс, обедёнкс
est   чилисема
ouest   чивалгома

LES SAISONS

printemps   тундо
été   кизэ
automne   сёксь
hiver   теле