• Résultat de recherche d'images pour "les langues du monde"


  • АБАЗА БЫЗШВА

     


    L'abaza est une langue abkhazo-adyghéenne, une des branches des langues caucasiennes, laquelle est essentiellement parlée dans la république russe de Karatchaevo-Tcherkessie (Caucase). L'alphabet utilisé est calqué sur le russe avec un nombre important de lettres supplémentaires en raison de la complexité de la langue (63 consonnes et peu de voyelles). Une communauté importante vit en Turquie et utilise encore l'écriture latine. Il existe deux dialectes, l'ashkherewa et le tapanta, ce dernier étant à la base de la langue littéraire moderne.

     


    ALPHABET CYRILLIQUE ABAZA

     

    А    Б    В   Г   ГВ   ГЪ    ГЪВ   ГЪЬ   ГЬ    ГӀ

    ГӀВ    Д    ДЖ   ДЖВ   ДЖЬ   ДЗ   Е    Ё   Ж  

    ЖВ   ЖЬ   З  И   Й   К  КВ   КЪ  КЪВ  КЪЬ

    КЬ  КӀ  КӀВ  КӀЬ  Л  ЛЬ  М  Н  О  П   ПӀ   Р

    С  Т  ТЛ  ТШ  ТӀ   У   Ф   Х   ХВ   ХЪ   ХЪВ  

    ХЬ   ХӀ   ХӀВ   Ц   ЦӀ   Ч   ЧВ   ЧӀ   ЧӀВ   Ш 

    ШВ   ШӀ   Щ   Ъ   Ы   Ь   Э   Ю   Я

     


    LES NOMBRES

    L'abaza, comme d'autres langues du Caucase, utilise le système vigésimal (base 20) pour compter. Ainsi, les dizaines emploient alternativement les unités 1 à 9 et les nombres 11 à 19 pour former les nombres intermédiaires à partir de 20 (21=20+1 et 31=20+11).


    1          закӏы
    2          гӏвба
    3          хпа
    4          пщба
    5          хвба
    6          цба
    7          быжьба
    8          агӏба
    9          жвба
    10        жваба


    11         жвиз
    12        жвыгӏв
    13        жвах
    14        жвипщ
    15        жвыхв
    16        жвиц
    17        жвибыжь
    18        жвагӏ
    19        жвежв


    20       гӏважва
    21        гӏважви закӏ
    22       гӏважви гӏвба
    30       гӏважви жваба
    31        гӏважви жвиз
    32       гӏважви жвыгӏв
    40       гӏвынгӏважва
    41        гӏвынгӏважви закӏ
    50       гӏвынгӏважви жваба
    51        гӏвынгӏважви жвиз
    60       хынгӏважва
    61        хынгӏважви закӏ
    70       хынгӏважви жваба
    71        хынгӏважви жвиз
    80       пщынгӏважва
    81        пщынгӏважви закӏ
    90       пщынгӏважви жваба  
    91        пщынгӏважви жвиз           
    100     швкӏы
    1000   зкьы

     


    LE TEMPS 

     

    LA DIVISION DU TEMPS

    matin   щымта
    midi   щыбжьан
    soir   хъвлапны
    nuit   уахъы

    jour   мшы
    semaine   мчыбжьы
    mois   мзы
    année   сквшы

    minute   дакъикъа
    heure   сахӏат

    hier   йацы
    aujourd'hui   уахьчӏва
    demain   уачӏвы

     


    LES JOURS DE LA SEMAINE

    lundi   швахьа
    mardi   гӏваша
    mercredi   хаша
    jeudi   пщаша
    vendredi   хваша
    samedi   сабша
    dimanche   мтшаша

     


    LES MOIS DE L'ANNEE

    janvier   январь
    février   февраль
    mars   мартӏ
    avril   апрель
    mai   май
    juin   июнь
    juillet   июль
    août   августь
    septembre   сентябрь
    octobre   октябрь
    novembre   ноябрь
    décembre   декабрь


    Remarque:  Les noms des mois sont russes.

     

    LE CORPS HUMAIN

    artère    щаныкъварта
    barbe    жакӏьа
    bouche    шӏа
    bras   махъа
    cerveau    квынцӏ
    cheveu   хъвыц
    cheville   быгӏвчӏыда
    cil    джьымса
    coeur   гвы
    colonne vertébrale  бгъа
    corps   ъапӏкътлапӏкъ
    côte   дзацӏыс
    cou    хъвда
    coude   мачхъвынцӏа
    crâne   хъабыгӏв
    cuisse   уачва
    dent   пыц
    doigt    мачвы
    dos   бгъа
    épaule    жвгӏвахъа, жвгӏва                         
    fesse    жвчвхъа
    foie   чӏачӏа
    front    хъапахь
    genou   щамхъа
    gorge  тамакъ
    hanche   уачва, жвдзхъа                        
    intestin   кӏьатӏи
    jambe   щапӏы
    joue   дзамгӏва
    langue   бзы
    larme   ладзы
    lèvre   пыкв
    mâchoire   цламхӏва, хъацлымхӏв
    main   напӏы
    menton   шӏыдзадза
    moustache   пцӏа
    narine   хырдзы
    nerf   нерв
    nez   пынцӏа
    nombril   бынджьа
    nuque   хъащтӏахь
    oeil   ла
    ongle  напӏхы
    oreille  лымхӏа
    orteil   щачвы
    os   бгӏвы
    paupière   ла чва               
    peau   чважь, чва
    pied   щапӏы
    poignet  напӏблахъ
    poing   напӏыршӏашӏа
    poitrine   гвтшпы
    pouce  мачвхъаба
    poumon   рапхӏа
    rein   чӏачӏа
    ride   айджьыра             
    salive  шӏыцӏадзы
    sang   ща
    sein  кӏыкӏа
    sourcil    джьымса                     
    sueur   пхдзы
    talon   щхъва
    tête   хъа
    veine  щаныкъварта
    ventre  мгва
    visage  шӏахъа
           


    LES ANIMAUX

    animal   псауышвхӏа
    abeille   щха
    agneau   сыс
    aigle   уарба
    âne   тшада
    araignée   багь
    baleine   гьей
    canard   бабыщ
    cerf   шварах
    chameau   махтша
    chat   цгвы
    cheval   тшы
    chèvre   джьма
    chien   ла
    cochon   хӏва
    coq   арыба
    crapaud   ада
    crocodile   бльагӏва
    écureuil   тен
    éléphant   пыль
    escargot   лактападжь
    fourmi   хвымбырцӏакӏьа
    girafe   жираф
    grenouille   ада
    hérisson   пыжвбана
    hirondelle   жвцӏы
    kangourou   кенгуру
    lapin   ажьа
    lézard   арцыш 
    lièvre   ажьа
    lion   асльан
    loup   квыджьма
    mouche   чвынцӏы
    moustique   къвбыр
    mouton   уаса
    oie   къаз
    oiseau   пссгӏачӏвы
    ours   мшвы
    papillon   лымхӏарыгӏв
    pigeon   хӏвыхӏв
    poisson   пслачва
    poule   квтӏу
    puce   цӏыдз
    rat   хӏвынапду
    renard   бага
    requin   акула
    rhinocéros   пынцӏачӏвгӏва
    sangsue   щалхга хва
    sauterelle   кӏьауа
    serpent   ащтанчӏвы
    singe   маймун
    souris   хӏвынап
    taupe   шӏублашв
    taureau   чвгъьы
    tigre   къапльан
    tortue   адабыжьмакъ
    vache   жвы
    veau   хӏвыс

     

     

     LA TERRE ET LE MONDE

     

    LA NATURE

    air   хӏауа
    arbre   цӏла
    argent   рызна
    bois   мшӏы
    branche   махъвда
    brouillard   пстхӏва
    chaleur   пхара
    ciel   жвгӏванд
    côte   тшпы
    couleur   чва
    désert   къвым
    eau   дзы
    éclair   ац мачвысра
    étoile   йачӏва
    fer   айха
    feu   мца
    feuille   бгъьы
    fleur   хӏврапщдза
    fleuve   дзыгӏв
    forêt   бна
    froid   хьта
    fumée   лгӏва
    glace   цхӏашвы
    herbe   хӏвра
    île   дзыгӏвбжьа
    inondation   джы гӏатгӏвырра
    lac   гвал
    lumière   лашара
    lune   мзы
    mer   тенгьыз
    monde   дунай
    montagne   хва
    neige   сы
    nuage   пстхӏва
    ombre   жьора
    or   хьапщ
    papier   швъабгъьы
    pierre   хӏахъвы
    plante   гӏайыра
    pluie   ква
    poussière   саба
    racine   щата
    rocher   бхъвы
    sable   пхатшахъва
    soleil   мара
    tempête   пшачвгьа
    Terre   адгьыл
    terre   адгьыл
    vent   пша
    verre   чӏвыца

     

    LES COULEURS

    blanc   шкӏвокӏва
    bleu   чӏыхв
    jaune   гӏважь
    noir   квайчӏва
    rouge   къапщы
    vert   йачӏва, удзышва

     


    LES POINTS CARDINAUX

    nord   север, лагъьы
    sud   юг, къабльа
    est   восток, марагӏатшкӏарыцӏырта
    ouest   запад, мараташварта

     


    LES SAISONS

    printemps   гӏапны
    été   пхны
    automne   дзны
    hiver   гъны

     

     


  • АҦСШӘА 

     

    Située au bord de la mer Noire dans le nord-ouest du Caucase, la république d'Abkhazie dépendait administrativement, jusqu'à une date récente, de la Géorgie. La langue abkhaze, membre de la famille abkhazo-adyghéenne des langues caucasiennes, emploie une variante de l'alphabet cyrillique russe composée de 56 lettres en raison de la richesse de ses consonnes. Il existe deux dialectes principaux, l'un dans la partie occidentale qui porte le nom de Bzyp, et l'autre dans la partie orientale qui sert de langue standard, le Abzhuwa.

     

    ALPHABET CYRILLIQUE ABKHAZE

     

    А     Б   В   Г    Гь   Гә   Ҕ    Ҕь   Ҕә   Д   Дә

    Е   Ж    Жь   Жә   З   Ӡ   Ӡә   И   К  Кь  Кә  

    Қ   Қь   Қә   Ҟ   Ҟь   Ҟә   Л    М   Н   О   П  

    Ҧ   Р    С    Т   Тә   Ҭ    Ҭә    У    Ф   Х    Хь  

    Хә   Ҳ   Ҳә   Ц   Цә   Ҵ   Ҵә   Ч   Ҷ   Ҽ   Ҿ

    Ш   Шь   Шә   Ы   Ҩ   Џ   Џь   ь   ә

     

    REMARQUE: Dans le nouvel alphabet abkhaze, les lettres ҕ et ҧ sont remplacées par ӷ et п͉ .

     


    LES NOMBRES


    L'abkhaze utilise un système vigésimal pour compter. Ainsi, toutes les dizaines à partir de 20 se forment en référence à cette dernière (20+10, 2x20, 2x20+10, etc...).


    1            акы
    2            ҩба
    3            хҧа
    4            ҧшьба
    5            хәба
    6            фба
    7            бжьба
    8            ааба
    9            жәба
    10          жәаба


    11           жәеиза
    12          жәаҩа
    13          жәаха
    14          жәиҧшь
    15          жәохә
    16          жәаф
    17          жәибжь
    18          жәаа
    19          зеижә


    20         ҩажәа
    21          ҩажәиакы                          (20+1)
    30         ҩажәижәаба
    31          ҩажәижәеиза                    (20+11)
    40         ҩынҩажәа
    41          ҩынҩажәиакы                   (2x20+1)
    50         ҩынҩажәижәаба
    51          ҩынҩажәижәеиза             (2x20+11)
    60          хынҩажәа
    61          хынҩажәиакы                   (3x20+1)
    70          хынҩажәижәаба
    71           хынҩажәижәеиза             (3x20+11)
    80          ҧшьынҩажәа
    81           ҧшьынҩажәиакы            (4x20+1)
    90          ҧшьынҩажәижәаба
    91           ҧшьынҩажәижәеиза      (4x20+11)
    100        шәкы
    1000      зқьы

     

     

    LE TEMPS

     

    LA DIVISION DU TEMPS

    matin   ашьыжь
    midi   шыбжьон
    soir   ахәылҧаз, ахәылбыҽха
    nuit   аҵх

    jour   амш
    semaine   амчыбжь
    mois   амза
    année   ашқәс

    minute   аминуҭ
    heure   асааҭ

    hier   иацы
    aujourd'hui   иахьа
    demain   уаҵәы

     

     

    LES JOURS DE LA SEMAINE

    lundi   ашәахьа
    mardi   аҩаша
    mercredi   ахаша
    jeudi   аҧшьаша
    vendredi   ахәаша
    samedi   асабша
    dimanche   амҽыша

     

     

    LES MOIS DE L'ANNEE

    janvier   ианвар, ажьырныҳәа
    février   февраль, жәабран(мза)
    mars   март, хәажәкыра(мза)
    avril   апрель, мшаҧы(мза)
    mai   маи, алаҵара(мза)
    juin   иун, рашәарамза
    juillet   иуль, ҧхынгәы
    août   август, нанҳәа(мза)
    septembre   сентиабр, цәыббра(мза)
    octobre   октиабр, жьҭаара(мза)
    novembre   ноиабр, абҵара(мза)
    décembre   декабр, ҧхынҷкәын


    Remarque:  L'abkhaze utilise les noms d'origine russe ainsi que les noms locaux pour désigner les mois de l'année.

     

    LE CORPS HUMAIN

    artère   адаҧшь
    barbe   ажакьа, аҧаҵа
    bouche   аҿы
    bras   амахәар
    cerveau   ахшыбаҩ
    cheveu   ахахәы
    cheville   ашьаҳәырӡыӡ
    cil   алахәыц
    coeur   агәы
    colonne vertébrale   абҕашшара
    corps   ацәеижь
    côte   аваҵыс
    cou   ахәда
    coude   амашьхәылҵ
    crâne   ахыбаҩ
    cuisse   атәҕәы
    dent   ахаҧыц
    doigt   анацәа
    dos   азқәа, абҕа
    épaule   ажәҩа
    estomac   аца
    fesse   атәарҭачыра
    foie   агәаҵәа
    front   алахь
    genou   ашьамхы
    gorge   ахәламшәа, аҟарҟы
    hanche   ауаҭәа
    intestin   акьатеи
    jambe   ашьапы
    joue   аӡамҩа
    langue   абз
    larme   алаҕырӡ
    lèvre   ақьышә
    mâchoire   ацламҳәа
    main   анапы
    menton   ацламкәыгә
    moustache   аҧаҵа
    muscle   ажьышәа
    narine   аҧынҵахырӡы
    nerf   анерв
    nez   аҧынҵа
    nombril   аҷапан
    nuque   ахәдаџьал
    oeil   ала
    ongle   анапхыц
    oreille   алымҳа
    orteil   ашьацәа
    os   абаҩ
    paupière   алацәа
    peau   ацәа
    pied   ашьапы
    poignet   анапахәда, амахәҿа
    poing   аҭаҷкәым
    poitrine   агәышҧы
    pouce   анацәаду
    pouls   адеисра
    poumon   арҧҳа
    rein   аҷаҷа
    ride   акаҷыра
    salive  аҿыҵаӡ, алеижьа
    sang   ашьа
    sein   агәыҧҳәы
    sourcil   аџьымшь
    squelette   абаҩеибаркыра
    sueur   аҧхӡы
    talon   ашьхәа
    tête   ахы
    veine   ашьада, ада
    ventre   амгәа
    visage   аҿы, ахаҿы

     

     

    LES ANIMAUX


    animal   аҧстәы
    abeille   ашьха
    agneau   аҭсыс
    aigle   ауарба
    âne   аҽада
    araignée   абызкаҭаҳа, абзкаҭаҳа
    autruche   астраус
    baleine   акит
    canard   акәата
    cerf   абнаҽа
    chameau   амахҽ
    chat   ацгәы
    cheval   аҽы
    chèvre   аџьма
    chien   ала
    cochon   аҳәа
    coq   арбаҕь
    crabe   (амшын)дыҕаҷиа, адыҕаҷиа
    crapaud   адажә
    crocodile   акрокодил
    dauphin   амшынҳәа, адельфин
    écureuil   аеш
    éléphant   аслан
    escargot   акамыршша
    fourmi   ашышкамс
    girafe   ажираф
    gorille   агорилла
    grenouille   адаҕь
    guêpe   ашхырцәаҕь
    hérisson   ахьаҧарч
    hibou   аты
    hippopotame   абегемот
    hirondelle   ажәҵыс
    insecte   амҵ-чымҵ
    kangourou   акенгуру
    lapin   ажьа
    léopard   алеопард
    lézard   акаркаламышә
    libellule   аӡахыбаа, амаҭхса
    lièvre   ажьа
    lion   алым
    loup   абгаду
    mouche   амҵ
    moustique   акәыбры
    mouton   ауаса
    oie   аҟыз
    oiseau   аҧсаатә
    ours   амшә
    panthère   апантера
    papillon   аҧарҧалыкь
    perroquet   апарпар
    phoque   аҧслы    ???
    pigeon   аҳәыҳә
    poisson   аҧсыӡ
    poule   акәты
    puce   аӡ
    rat   аҳәынаҧду
    renard   абгахәыҷы
    requin   аҕлам
    rhinocéros   аҧынҵатәыҩа
    sangsue   аҵарбел
    sauterelle   арҵу
    serpent   амаҭ
    singe   амаамын
    souris   аҳәынаҧ
    taupe   ацәыслампыр
    taureau   ацә
    tigre   абжьас
    tortue   акәуа
    vache   ажә
    veau   аҳәыс
    zèbre   аҽыҕра

     

     

    LA TERRE ET LE MONDE

     

    LA NATURE

    air   аҳауа
    arbre   аҵла
    argent   аразны
    bois   амҿымаҭәахә
    branche   амахә
    brouillard   анаҟәа
    chaleur   аҧхара
    ciel   ажәҩан
    côte   амшынхықә, амшын аҧшаҳәа
    couleur   аҧштәы
    désert   ацәҳәыра
    eau   аӡы
    éclair   амацәыс, афы
    étoile   аеҵәа
    fer   аиха
    feu   амца
    feuille   абҕьы
    fleur   ашәҭ
    fleuve   аӡиас
    forêt   абна
    froid   ахьҭа, ахьшәашәара
    fumée   алҩа
    glace   аҵаа
    herbe   аҳасакьын
    île   адгьылбжьаха
    inondation   аӡхыҵра
    lac   аӡиа
    lumière   алашара
    lune   амза
    mer   амшын
    monde   адунеи
    montagne   ашьха
    neige   асы
    nuage   аҧсҭҳәа
    ombre   ашәшьыра
    or   ахьы
    papier   ақьаад
    pierre   ахаҳә
    plante   аҵиаа
    pluie   ақәа
    poussière   асаба
    racine   адац
    rocher   абахә, ахра, ацаҟьа
    sable   аҧслымӡ
    soleil   амра
    tempête   аҧшацәгьа
    Terre   адгьыл
    terre   анышә
    vent   аҧша
    verre   асаркьа

     


    LES COULEURS

    blanc   ашкәакәа
    bleu   аеҵәа
    jaune   аҩеижь
    noir   аиқәаҵәа
    rouge   аҟаҧшь
    vert   аеҵәа

     


    LES POINTS CARDINAUX

    nord   аҩада
    sud   алада
    est   амрагылара
    ouest   амраҭашәара

     


    LES SAISONS

    printemps   ааҧын
    été   аҧхын
    automne   ҭагалан
    hiver   аӡын

     

                                                   

     

     


  • АДЫГЭБЗЭ

     

     

    La république d'Adyghée, située au nord-ouest du Caucase, est un membre de la Fédération de Russie. Sa langue, l'adyghéen, appartient à la famille abkhazo-adyghéenne des langues caucasiennes et possède quatre dialectes: l'abzakh, le bjedough, le chapsough et le temirgoy, ce dernier étant à la base de la langue littéraire. C'est au 10ème siècle que  naquit la nation tcherkesse, mais l'apparition des deux langues, l'une occidentale (ou bien adyghéen) et l'autre orientale (nommée kabarde), interviendra après l'invasion mongole du 13ème siècle. La littérature en adyghéen est récente et l'alphabet cyrillique en vigueur auquel furent ajoutées de nombreuses lettres supplémentaires pour traduire la complexité des sons date de la révolution. Une importante communauté vit actuellement en Turquie et en Jordanie.


     


    ALPHABET CYRILLIQUE ADYGHEEN


    А   Б   В   Г   ГУ   ГЪ   ГЪУ   Д   ДЖ   ДЗ   ДЗУ   Е   Ё   Ж

    ЖЪ   ЖЪУ   ЖЬ   З   И   Й   К   КУ   КЪ   КЪУ   КӀ  КӀУ  Л 

    ЛЪ   ЛӀ   М   Н   О   П   ПӀ   ПӀУ   Р   С  Т  ТӀ   ТӀУ   У   Ф

    Х   ХЪ   ХЪУ   ХЬ   Ц   ЦУ   ЦӀ   Ч   ЧЪ   ЧӀ   Ш   ШЪ   ШЪУ  
      
    ШӀ   ШӀУ   Щ   Ъ   Ы   Ь   Э   Ю   Я   Ӏ   ӀУ

     


    LES NOMBRES

    Le système numéral est de type vigésimal (base 20). Quant au nombre 1000, il rappelle le  turc bin.

     

    1          зы
    2          тӏу
    3          щы
    4          плӏы
    5          тфы
    6          хы
    7          блы
    8          и
    9          бгъу
    10        пшӏы


    11         пшӏыкӏузы
    12         пшӏыкӏутӏу
    13         пшӏыкӏущы
    14         пшӏыкӏуплӏы
    15         пшӏыкӏутфы
    16         пшӏыкӏухы
    17         пшӏыкӏублы
    18         пшӏыкӏуи
    19         пшӏыкӏубгъу


    20        тӏокӏы
    21         тӏокӏырэ зырэ
    22        тӏокӏырэ тӏурэ
    30        щэкӏы
    31         щэкӏырэ зырэ
    40        тӏокӏитӏу                                      (2x20)
    41         тӏокӏитӏурэ зырэ   
    50         шъэныкъо                                 (moitié de 100)
    51         шъэныкъорэ зырэ
    60        тӏокӏищ
    61         тӏокӏищырэ зырэ
    70        тӏокӏищырэ пшӏырэ
    71         тӏокӏищырэ пшӏыкӏузырэ      (3x20+11)
    80        тӏокӏиплӏ
    81         тӏокӏиплӏырэ зырэ
    90        тӏокӏиплӏырэ пшӏырэ
    91         тӏокӏиплӏырэ пшӏыкӏузырэ    (4x20+11)
    100      шъэ
    1000   мин

     


    LE TEMPS


    LA DIVISION DU TEMPS

    matin   пчэдыжь
    midi   щэджагъу
    soir   пчыхьэ
    nuit   чэщы

    jour   мафэ
    semaine   тхьамафэ
    mois   мазэ
    année   илъэс

    minute   такъикъ
    heure   сыхьат

    hier   тыгъуас
    aujourd'hui   непэ
    demain   нэущ

     


    LES JOURS DE LA SEMAINE

    lundi   блыпэ
    mardi   гъубдж
    mercredi   бэрэскэжъый
    jeudi   мэфэку
    vendredi   бэрэскэшху
    samedi   шэмбэт
    dimanche   тхьаумаф

     


    LES MOIS DE L'ANNEE

    janvier   январь
    février   февраль
    mars   март
    avril   апрель
    mai   май
    juin   июнь
    juillet   июль
    août   август
    septembre   сентябрь
    octobre   октябрь
    novembre   ноябрь
    décembre   декабрь


    Remarque:  Les noms des mois sont russes.

     


    LE CORPS HUMAIN


    artère   лъынтф
    barbe   жакӏэ
    bouche  жэ
    bras   ӏэ
    cerveau  куцӏы
    cheveu   шъхьацы
    cheville   лъэкӏэн
    cil   нэбзыц
    coeur  гу
    colonne vertébrale   тхы
    corps   пкъы
    côte   цагэ
    cou   пшъэ
    coude  ӏэнтэгъу
    crâne  шъхьэкъупшъхь
    cuisse  копкъ
    dent   цэ
    doigt  ӏэхъуамб
    dos  кӏыбы
    épaule  тамэ, блыпкъ
    estomac   нэгъу, ныбэ
    fesse   пхэкӏ
    foie   шӏу
    front   натӏэ
    genou   лъэгуандж
    gorge   чый
    hanche   ко, копкъ
    intestin    кӏэтӏэй
    jambe   лъакъо
    joue   нэкӏушъхь, нэкӏушъу
    langue   бзэгу
    larme   нэпсы
    lèvre   ӏупшӏэ
    mâchoire   жэпкъы
    main  ӏэ
    menton   жэпкъ
    moustache  пакӏэ
    muscle   лыпц, лыпцэ
    narine  пэгъуан
    nerf   лъынтф
    nez   пэ
    nombril   ныбыдж
    nuque   шъхьэкӏыб
    oeil   нэ
    ongle   ӏэбжъан
    oreille   тхьакӏум
    orteil   лъэхъуамб
    os   къупшъхьэ
    paupière   напӏэ
    peau   кӏышъу
    pied   лъакъо
    poignet  ӏапшъ
    poing   бжымы
    poitrine  бгъэ
    pouce  ӏэхъомбэшху
    pouls  лъынтфэ къэу
    poumon  тхьабылхэр
    rein   жъэжъый
    ride   зэлъагъэ                           
    salive  ӏупсы
    sang   лъы
    sein   быдзы
    sourcil   напцэ
    squelette   къупшъхьэпкъ
    sueur   пкӏантӏэ
    talon  лъэдакъ
    tête   шъхьэ
    veine   лъынтф
    ventre   ныбэ
    visage  напэ, нэгу

     


    LES ANIMAUX


    animal   былым, псэушъхь
    abeille   бжьэ
    agneau   щъынэ
    aigle   бгъэжъ
    âne   щыды
    araignée   бэдж
    autruche   страус, мэхъшэбзыу
    baleine   кит
    canard   псычэт
    cerf   шъыхьэ
    chameau   махъшэ
    chat   чэтыу
    cheval   шы
    chèvre   пчэны
    chien   хьэ
    cochon   къо
    coq   атакъэ
    crabe   къэраб
    crapaud   чӏылъэ хьантӏаркъу
    crocodile   архъуажъ
    dauphin   хыкъу
    écureuil   цызэ
    éléphant   пыл
    escargot   хьамлашкӏу
    fourmi   къамзэгу
    girafe   жираф
    gorille   горилла, мамун ин
    grenouille   хьантӏаркъу
    guêpe   къэцыгъуан
    hérisson   пыжъы
    hibou   тыгъурыгъу
    hippopotame   бегемот
    hirondelle   пцӏашхъу
    insecte   хьацӏэ-пӏацӏ
    kangourou   кенгуру
    lapin   тхьакӏумкӏыхьэ ӏас
    léopard   леопард
    lézard   хьамплъыжь
    libellule   пкӏау
    lièvre   тхьакӏумкӏыхь
    lion   аслъан
    loup   тыгъужъ
    mouche   бадзэ
    moustique   аргъой
    mouton   мэлы
    oie   къаз
    oiseau   бзыу
    ours   мышъэ
    panthère   пантер
    papillon   хьампӏырашъу
    perroquet   ӏорпэӏожь
    phoque   тюлень
    pigeon   тхьаркъо
    poisson   пцэжъый
    poule   чэты
    puce   бжыдзэ
    rat   шъуае
    renard   баджэ
    requin   акул
    rhinocéros   носорог
    sangsue   дыо
    sauterelle   пкӏау
    serpent   блэ
    singe   мамун
    souris   цыгъо
    taupe   чӏыхъумбыйнэшъу
    taureau   цу
    tigre   къэплъан
    tortue   хьадэпчэмыӏу
    vache   чэмы
    veau   шкӏэ
    zèbre   зебр

     


    LA TERRE ET LE MONDE


    LA NATURE

    air   жьы
    arbre   чъыгы
    argent   тыжьын
    bois   пхъэмбгъу, тахътэ
    branche   къутамэ
    brouillard   пщагъу
    chaleur   фэбагъэ
    ciel   уашъо
    côte   нэпкъы, нэпкъ ӏушъу
    couleur   шъо
    désert   шъофы нэкӏ, пшэхъуалъ
    eau   псы
    éclair   пкӏыкӏэ
    étoile   жъуагъо
    fer   гъучӏы
    feu   машӏо
    feuille   пкӏашъэ
    fleur   къэгъагъ
    fleuve   псыхъо
    forêt   мэзы
    froid   чъыӏэ
    fumée   ӏугъо
    glace   мылы
    herbe   уцы
    île   хыгъэхъун
    inondation   псы къиуныр
    lac   хыкум, псыхъурай
    lumière   нэфынэ
    lune   мазэ
    mer   хы
    monde   дунае, дунай
    montagne   къушъхьэ
    neige   осы
    nuage   пщэ
    ombre   жьау
    or   дышъэ
    papier   тхылъыпӏ
    pierre   мыжъо
    plante   кӏыр
    pluie   ощхы
    poussière   сап
    racine   лъапсэ
    rocher   мыжъо ин
    sable   пшахъо
    soleil   тыгъэ
    tempête   жьыуай
    Terre   чӏыгу
    terre   чӏыгу
    vent   жьыбгъэ
    verre   апч

     

     

    LES COULEURS

    blanc   фыжьы
    bleu   гы
    jaune   гъожьы
    noir   шӏуцӏэ
    rouge   плъыжьы
    vert   шхъуантӏэ, уцышъо

     

     


    LES POINTS CARDINAUX

    nord   темыр
    sud   къыблэ
    est   тыгъэкъокӏыпӏ
    ouest   тыгъэкъохьапӏ

     


    LES SAISONS

    printemps   гъатхэ
    été   гъэмафэ
    automne   бжыхьэ
    hiver   кӏымаф

     

     


  • QAFARAF 

     

    Situé dans la Corne de l'Afrique, l'afar, langue couchitique de la famille afro-asiatique, est parlé en Ethiopie, en Erythrée et à Djibouti. N'ayant aucun statut officiel, il est néanmoins l'une des 9 langues nationales en Erythrée et langue administrative dans la région afare de l'Ethiopie. La langue est constituée de  deux zones dialectales, l'une au nord et l'autre au sud, et s'écrit essentiellement en caractères latins avec deux variantes orthographiques en usage. Ainsi, le nom de la langue peut être traduit soit par Qafaraf  ou bien Afaraf.

     


    ALPHABET AFAR

    A a   B b   T t   S s   E e   C c   K k   X x   I i   D d  
    Q q   R r   F f   G g   O o   L l   M m   N n   U u
    W w   H h   Y y

     


    LES NOMBRES

    Le système numéral de l'afar est de type décimal. Notons que le nombre 1000 est d'origine arabe.


    1          inki
    2          nammay
    3          sidoocu
    4          ferey
    5          konoy
    6          leceey
    7          malciin
    8          bacaar, bacra
    9          sagaal
    10        taban


    11         taban kee inki
    12        taban kee nammay
    13        taban kee sidoocu
    14        taban kee ferey
    15        taban kee koona
    16        taban kee leceey
    17        taban kee malciin
    18        taban kee bacra
    19        taban kee sagaal


    20        labaatanna
    21         labaatanna kee inki
    30        soddom
    40        morootom        
    50        kontom
    60        lactam
    70        malcina taban
    80        bacra taban
    90        sagla taban
    100      bool
    1000   alfi

     

     

    LE TEMPS

    LA DIVISION DU TEMPS

    matin   subci
    midi   gahaariya
    soir   carri bar
    nuit   bar

    jour   ayro
    semaine   ayyaam
    mois   alsa
    année   liggida, sanat

    minute   dagiigat
    heure   saaqat

    hier   kimal
    aujourd'hui   a saaku
    demain   beera


    LES JOURS DE LA SEMAINE

    lundi   Itlen
    mardi   Talaata
    mercredi   Arbaq
    jeudi   Kamiis
    vendredi   Gumqat
    samedi   Sabti
    dimanche   Acad


    LES MOIS DE L'ANNEE

    janvier   Qunxa-garablu
    février   Naharsi-kudo
    mars   Ciggilta-kudo
    avril   Agda-baxisso
    mai   Caxah-alsa
    juin   Qasa-dirri
    juillet   Qado-dirri
    août   Leqeeni
    septembre   Waysu
    octobre   Diteli
    novembre   Ximoli
    décembre   Kaxxa-garablu


    Remarque:  Les jours de la semaine sont d'origine arabe.

     

    LE CORPS HUMAIN


    artère  kaxxa ramad
    barbe  deben
    bouche  af
    bras   gaba, caray
    cerveau   misinkica
    cheveu  xagor
    cheville  xukcuno, kulcunto
    cil   dambar xagooru
    coeur   sorkocobbaxa
    colonne vertébrale  xiiron lafa
    corps   xagar
    côte   masangale lafa, feex
    cou   filla
    coude  cusul
    crâne  cangaxxala
    cuisse  xeeqaare
    dent  moddin
    doigt  feera
    dos  xiiron, elle
    épaule  sunku
    estomac  bagu
    fesse  kamuusa, saloofa
    foie  tiro
    front   qarsa
    genou   gulub
    gorge   qunti, seecay
    hanche   xaso
    intestin   ulqu
    jambe  iba
    joue   xaban, xebes
    langue   arraaba
    larme   ximo
    lèvre   sokto
    mâchoire  qanxabba
    main   gaba
    menton   deben
    moustache   sanab
    muscle   ixo
    narine  santi booha
    nerf   canti ramad, cissi ramad
    nez   san
    nombril   cundub
    nuque   qabli, karid
    oeil    inti
    ongle   gaba lifiq
    oreille   ayti
    orteil  ibi feera
    os   lafa
    paupière   dambar
    peau   arab
    pied   iba
    poignet   magoy
    poing   gummaadi, kummuqusa
    poitrine   alil, sorkoco
    pouce   gili
    pouls  ramad tinigto
    poumon  gublo
    rein   akiyyabbaxa
    ride   erbeb
    salive  qunxuffe
    sang  qabala
    sein   qangu, kaquuna
    sourcil    minin
    squelette   gagoona
    sueur   xoq
    talon   xibqi
    tête   amo
    veine   ramad
    ventre   garba
    visage   fooca, nef

     

    LES ANIMAUX


    animal   bahayim, ala
    abeille   diidaaleyta
    agneau   anqayto, anqaytu
    aigle   qawa
    âne   danan
    araignée   qaro
    autruche   goroyya
    baleine   qambilbacar
    canard   gayya
    chameau   ala, rakub, gaala
    chat   dummu
    cheval   faras
    chèvre   reyta
    chien   kuta
    cochon   ceray
    coq   dorrahiyta
    crabe   xeelle, cerka
    crapaud   barakbadda
    crocodile   xabaado
    dauphin   hoobaari
    écureuil   orros
    éléphant   dakanu
    escargot   kumaakum
    fourmi   xuuneyta
    girafe   gaalakxeera, gari
    grenouille   aqantu, baranna
    guêpe   diidaaleyta
    hérisson   baaxo cutukta
    hibou   inin
    hippopotame   dul
    insecte   lafa sinni ali
    lapin   bakkeela
    léopard   kabqi
    lézard   xokto
    lièvre   bakkeela
    lion   lubak
    loup   suula
    mouche   kaaqaytu
    moustique   kayniiqe
    mouton   illi
    oie   fillaxeera gayya
    oiseau   haadaytu, kimbiro
    ours   dubbi
    panthère   kabqi
    papillon   laahinti
    perroquet   yabta-kimbiro
    phoque   baddi-abur ?
    pigeon   camaama
    poisson   kullum
    poule   dorrahe
    rat   hantuuta
    renard   wakri
    requin   baddi lubak
    sauterelle   qanaygaacir
    serpent   baaxot ala
    singe   wagaq
    souris   ikqiyo
    taureau   agur, awur
    tigre   kabqi
    tortue   goblaali, lidda
    vache   saga
    veau   ruga
    zèbre   daqama

     


    LA TERRE ET LE MONDE


    LA NATURE

    air   qaran, silaytu
    arbre   caxa
    argent   fodda
    bois   boco, liicaan
    branche   luud
    brouillard   awaay, qawer
    chaleur   laqna  
    ciel   qaran
    côte   baddaf
    couleur   bisu
    désert   awxaq, waxxahenta
    eau   lee
    éclair   cankaxa
    étoile   cutukta
    fer   birta
    feu   gira
    feuille   ayyufta
    fleur   qobort
    fleuve   weeqaytu
    forêt   garbo
    froid   wac
    fumée   qer
    glace   baraf
    herbe   qayso
    île   fanti fura, gidir
    inondation   weeqikora
    lac   muhur
    lumière   ifu
    lune   alsa
    mer   bad
    monde   baad
    montagne   qale
    neige   barad, baraf
    nuage   gayran
    ombre   iraawo, silal
    or   dahab
    papier   warkat
    pierre   xaa
    plante   caxak caxfexxa
    pluie   rob
    poussière   fulle, siisa
    racine   ramad
    rocher   xaluq
    sable   qidde, niis
    soleil   ayro
    tempête   caacay le rob
    Terre   ardi
    terre   burta, xarri
    vent   caacay
    verre   karaarat

     

    LES COULEURS

    blanc   qado
    bleu   kuclin, bulcin
    jaune   hurdinim
    noir   data
    rouge   qisi, qasa
    vert   inxixi


    LES POINTS CARDINAUX

    nord   kilbat
    sud   gabbi qaxa
    est   ayrommawqa, laaqo
    ouest   ayrocculma, ayrossaama, carri kabu


    LES SAISONS

    printemps   sugum
    été (saison chaude)   cagay
    automne (saison des pluies)   karma
    hiver   giilal

     

     





    Suivre le flux RSS des articles de cette rubrique