• ABKHAZE

    АҦСШӘА 

     

    Située au bord de la mer Noire dans le nord-ouest du Caucase, la république d'Abkhazie dépendait administrativement, jusqu'à une date récente, de la Géorgie. La langue abkhaze, membre de la famille abkhazo-adyghéenne des langues caucasiennes, emploie une variante de l'alphabet cyrillique russe composée de 56 lettres en raison de la richesse de ses consonnes. Il existe deux dialectes principaux, l'un dans la partie occidentale qui porte le nom de Bzyp, et l'autre dans la partie orientale qui sert de langue standard, le Abzhuwa.

     

    ALPHABET CYRILLIQUE ABKHAZE

     

    А     Б   В   Г    Гь   Гә   Ҕ    Ҕь   Ҕә   Д   Дә

    Е   Ж    Жь   Жә   З   Ӡ   Ӡә   И   К  Кь  Кә  

    Қ   Қь   Қә   Ҟ   Ҟь   Ҟә   Л    М   Н   О   П  

    Ҧ   Р    С    Т   Тә   Ҭ    Ҭә    У    Ф   Х    Хь  

    Хә   Ҳ   Ҳә   Ц   Цә   Ҵ   Ҵә   Ч   Ҷ   Ҽ   Ҿ

    Ш   Шь   Шә   Ы   Ҩ   Џ   Џь   ь   ә

     

    REMARQUE: Dans le nouvel alphabet abkhaze, les lettres ҕ et ҧ sont remplacées par ӷ et п͉ .

     


    LES NOMBRES


    L'abkhaze utilise un système vigésimal pour compter. Ainsi, toutes les dizaines à partir de 20 se forment en référence à cette dernière (20+10, 2x20, 2x20+10, etc...).


    1            акы
    2            ҩба
    3            хҧа
    4            ҧшьба
    5            хәба
    6            фба
    7            бжьба
    8            ааба
    9            жәба
    10          жәаба


    11           жәеиза
    12          жәаҩа
    13          жәаха
    14          жәиҧшь
    15          жәохә
    16          жәаф
    17          жәибжь
    18          жәаа
    19          зеижә


    20         ҩажәа
    21          ҩажәиакы                          (20+1)
    30         ҩажәижәаба
    31          ҩажәижәеиза                    (20+11)
    40         ҩынҩажәа
    41          ҩынҩажәиакы                   (2x20+1)
    50         ҩынҩажәижәаба
    51          ҩынҩажәижәеиза             (2x20+11)
    60          хынҩажәа
    61          хынҩажәиакы                   (3x20+1)
    70          хынҩажәижәаба
    71           хынҩажәижәеиза             (3x20+11)
    80          ҧшьынҩажәа
    81           ҧшьынҩажәиакы            (4x20+1)
    90          ҧшьынҩажәижәаба
    91           ҧшьынҩажәижәеиза      (4x20+11)
    100        шәкы
    1000      зқьы

     

     

    LE TEMPS

     

    LA DIVISION DU TEMPS

    matin   ашьыжь
    midi   шыбжьон
    soir   ахәылҧаз, ахәылбыҽха
    nuit   аҵх

    jour   амш
    semaine   амчыбжь
    mois   амза
    année   ашқәс

    minute   аминуҭ
    heure   асааҭ

    hier   иацы
    aujourd'hui   иахьа
    demain   уаҵәы

     

     

    LES JOURS DE LA SEMAINE

    lundi   ашәахьа
    mardi   аҩаша
    mercredi   ахаша
    jeudi   аҧшьаша
    vendredi   ахәаша
    samedi   асабша
    dimanche   амҽыша

     

     

    LES MOIS DE L'ANNEE

    janvier   ианвар, ажьырныҳәа
    février   февраль, жәабран(мза)
    mars   март, хәажәкыра(мза)
    avril   апрель, мшаҧы(мза)
    mai   маи, алаҵара(мза)
    juin   иун, рашәарамза
    juillet   иуль, ҧхынгәы
    août   август, нанҳәа(мза)
    septembre   сентиабр, цәыббра(мза)
    octobre   октиабр, жьҭаара(мза)
    novembre   ноиабр, абҵара(мза)
    décembre   декабр, ҧхынҷкәын


    Remarque:  L'abkhaze utilise les noms d'origine russe ainsi que les noms locaux pour désigner les mois de l'année.

     

    LE CORPS HUMAIN

    artère   адаҧшь
    barbe   ажакьа, аҧаҵа
    bouche   аҿы
    bras   амахәар
    cerveau   ахшыбаҩ
    cheveu   ахахәы
    cheville   ашьаҳәырӡыӡ
    cil   алахәыц
    coeur   агәы
    colonne vertébrale   абҕашшара
    corps   ацәеижь
    côte   аваҵыс
    cou   ахәда
    coude   амашьхәылҵ
    crâne   ахыбаҩ
    cuisse   атәҕәы
    dent   ахаҧыц
    doigt   анацәа
    dos   азқәа, абҕа
    épaule   ажәҩа
    estomac   аца
    fesse   атәарҭачыра
    foie   агәаҵәа
    front   алахь
    genou   ашьамхы
    gorge   ахәламшәа, аҟарҟы
    hanche   ауаҭәа
    intestin   акьатеи
    jambe   ашьапы
    joue   аӡамҩа
    langue   абз
    larme   алаҕырӡ
    lèvre   ақьышә
    mâchoire   ацламҳәа
    main   анапы
    menton   ацламкәыгә
    moustache   аҧаҵа
    muscle   ажьышәа
    narine   аҧынҵахырӡы
    nerf   анерв
    nez   аҧынҵа
    nombril   аҷапан
    nuque   ахәдаџьал
    oeil   ала
    ongle   анапхыц
    oreille   алымҳа
    orteil   ашьацәа
    os   абаҩ
    paupière   алацәа
    peau   ацәа
    pied   ашьапы
    poignet   анапахәда, амахәҿа
    poing   аҭаҷкәым
    poitrine   агәышҧы
    pouce   анацәаду
    pouls   адеисра
    poumon   арҧҳа
    rein   аҷаҷа
    ride   акаҷыра
    salive  аҿыҵаӡ, алеижьа
    sang   ашьа
    sein   агәыҧҳәы
    sourcil   аџьымшь
    squelette   абаҩеибаркыра
    sueur   аҧхӡы
    talon   ашьхәа
    tête   ахы
    veine   ашьада, ада
    ventre   амгәа
    visage   аҿы, ахаҿы

     

     

    LES ANIMAUX


    animal   аҧстәы
    abeille   ашьха
    agneau   аҭсыс
    aigle   ауарба
    âne   аҽада
    araignée   абызкаҭаҳа, абзкаҭаҳа
    autruche   астраус
    baleine   акит
    canard   акәата
    cerf   абнаҽа
    chameau   амахҽ
    chat   ацгәы
    cheval   аҽы
    chèvre   аџьма
    chien   ала
    cochon   аҳәа
    coq   арбаҕь
    crabe   (амшын)дыҕаҷиа, адыҕаҷиа
    crapaud   адажә
    crocodile   акрокодил
    dauphin   амшынҳәа, адельфин
    écureuil   аеш
    éléphant   аслан
    escargot   акамыршша
    fourmi   ашышкамс
    girafe   ажираф
    gorille   агорилла
    grenouille   адаҕь
    guêpe   ашхырцәаҕь
    hérisson   ахьаҧарч
    hibou   аты
    hippopotame   абегемот
    hirondelle   ажәҵыс
    insecte   амҵ-чымҵ
    kangourou   акенгуру
    lapin   ажьа
    léopard   алеопард
    lézard   акаркаламышә
    libellule   аӡахыбаа, амаҭхса
    lièvre   ажьа
    lion   алым
    loup   абгаду
    mouche   амҵ
    moustique   акәыбры
    mouton   ауаса
    oie   аҟыз
    oiseau   аҧсаатә
    ours   амшә
    panthère   апантера
    papillon   аҧарҧалыкь
    perroquet   апарпар
    phoque   аҧслы    ???
    pigeon   аҳәыҳә
    poisson   аҧсыӡ
    poule   акәты
    puce   аӡ
    rat   аҳәынаҧду
    renard   абгахәыҷы
    requin   аҕлам
    rhinocéros   аҧынҵатәыҩа
    sangsue   аҵарбел
    sauterelle   арҵу
    serpent   амаҭ
    singe   амаамын
    souris   аҳәынаҧ
    taupe   ацәыслампыр
    taureau   ацә
    tigre   абжьас
    tortue   акәуа
    vache   ажә
    veau   аҳәыс
    zèbre   аҽыҕра

     

     

    LA TERRE ET LE MONDE

     

    LA NATURE

    air   аҳауа
    arbre   аҵла
    argent   аразны
    bois   амҿымаҭәахә
    branche   амахә
    brouillard   анаҟәа
    chaleur   аҧхара
    ciel   ажәҩан
    côte   амшынхықә, амшын аҧшаҳәа
    couleur   аҧштәы
    désert   ацәҳәыра
    eau   аӡы
    éclair   амацәыс, афы
    étoile   аеҵәа
    fer   аиха
    feu   амца
    feuille   абҕьы
    fleur   ашәҭ
    fleuve   аӡиас
    forêt   абна
    froid   ахьҭа, ахьшәашәара
    fumée   алҩа
    glace   аҵаа
    herbe   аҳасакьын
    île   адгьылбжьаха
    inondation   аӡхыҵра
    lac   аӡиа
    lumière   алашара
    lune   амза
    mer   амшын
    monde   адунеи
    montagne   ашьха
    neige   асы
    nuage   аҧсҭҳәа
    ombre   ашәшьыра
    or   ахьы
    papier   ақьаад
    pierre   ахаҳә
    plante   аҵиаа
    pluie   ақәа
    poussière   асаба
    racine   адац
    rocher   абахә, ахра, ацаҟьа
    sable   аҧслымӡ
    soleil   амра
    tempête   аҧшацәгьа
    Terre   адгьыл
    terre   анышә
    vent   аҧша
    verre   асаркьа

     


    LES COULEURS

    blanc   ашкәакәа
    bleu   аеҵәа
    jaune   аҩеижь
    noir   аиқәаҵәа
    rouge   аҟаҧшь
    vert   аеҵәа

     


    LES POINTS CARDINAUX

    nord   аҩада
    sud   алада
    est   амрагылара
    ouest   амраҭашәара

     


    LES SAISONS

    printemps   ааҧын
    été   аҧхын
    automne   ҭагалан
    hiver   аӡын

     

                                                   

     

     


    Tags Tags : , , , ,