HAUSA
Langue officielle au nord du Nigéria et langue nationale au Niger, le hausa est l'une des plus importantes langues de l'ouest et du centre de l'Afrique. Il existe de très nombreux dialectes, mais celui de Kano sert de référence standard à l'écrit. Le hausa appartient au sous-groupe occidental de la branche tchadique de la famille afro-asiatique et s'écrit depuis les années 30 à l'aide de l'alphabet latin imposé sous la colonisation britannique.
ALPHABET HAUSA
a b ɓ c d ɗ e f g h i j k
ƙ l m n o r s t u w y ՚y z
LES NOMBRES
Le système numéral du hausa est décimal.
1 ɗaya
2 biyu
3 uku
4 huɗu
5 biyar
6 shida
7 bakwai
8 takwas
9 tara
10 goma
11 goma sha ɗaya
12 goma sha biyu
13 goma sha uku
14 goma sha huɗu
15 goma sha biyar
16 goma sha shida
17 goma sha bakwai
18 goma sha takwas
19 goma sha tara
20 ashirin
21 ashirin da ɗaya
30 talatin
31 talatin da ɗaya
40 arba'in
41 arba'in da ɗaya
50 hamsin
51 hamsin da ɗaya
60 sittin
61 sittin da ɗaya
70 saba'in
71 saba'in da ɗaya
80 tamanin
81 tamanin da ɗaya
90 tasa'in, casa'in
91 tasa'in da ɗaya, casa'in da ɗaya
100 ɗari
1000 dubu
LE TEMPS
LA DIVISION DU TEMPS
matin safiya
midi tsakar rana
soir yamma
nuit dare
jour rana
semaine mako
mois wata
année shekara
minute minti
heure awa
hier jiya
aujourd'hui yau
demain gobe
LES JOURS DE LA SEMAINE
lundi Litinin
mardi Talata
mercredi Laraba
jeudi Alhamis
vendredi Jumma'a
samedi Sati, Asabar
dimanche Lahadi
LES MOIS DE L'ANNEE
janvier Janairu
février Fabrairu
mars Maris
avril Afrilu
mai Mayu
juin Yuni
juillet Yuli
août Agusta
septembre Satumba
octobre Oktoba
novembre Nuwamba
décembre Disamba
Remarque: Les jours de la semaine sont empruntés à l'arabe alors que les mois de l'année sont une adaptation de l'anglais.
LE CORPS HUMAIN
artère jijiya
barbe gemu
bouche baki
bras hannu
cerveau ƙwaƙwalwa
cheveu gashi
cheville idon sau
cil gashin ido
coeur zuciya
colonne vertébrale ƙashin baya
corps jiki
côte haƙarƙari
cou wuya
coude gwiwar hannu
crâne ƙoƙon kai
cuisse cinya
dent haƙori
doigt yatsa
dos baya
épaule kafaɗa
estomac ciki
fesse ɗuwawu
foie hanta
front goshi
genou gwiwa
gorge maƙogwaro
hanche ɗuwawu
intestin hanji
jambe ƙafa
joue kunci
langue harshe
larme ɗan hawaye
lèvre leɓe
mâchoire muƙamuƙi
main hannu
menton haɓa
moustache gashin baki
muscle tsoka
narine kafar hanci
nerf jijiya
nez hanci
nombril cibiya
nuque ƙeya
oeil ido
ongle farce
oreille kunne
orteil yatsar ƙafa
os ƙashi
paupière fatar ido
peau fata
pied ƙafa
poignet wuyan hannu
poing ɗunkulallen hannu
poitrine ƙirji
pouce babban ɗan yatsa
pouls bugun jini
poumon huhu
rein ƙoda
ride ɗan tamoji
salive miyau
sang jini
sein nono
sourcil gira
squelette ƙwarangwal
sueur gumi
talon diddige
tête kai
veine jijiyar jini
ventre ciki
visage fuska
LES ANIMAUX
animal dabba
abeille ƙudan zuma
agneau ɗan tunkiya
aigle juhurma
âne jaki
araignée gizo-gizo
autruche jimina
baleine babbar dabba na teku
canard agwagwa
chameau raƙumi
chat kyanwa
cheval doki
chèvre akwiya
chien kare
cochon alade
coq zakara
crabe ƙaguwa
crapaud kwaɗo
crocodile kada
dauphin dabbar ruwa
écureuil kurege
éléphant giwa
escargot dodon koɗi
fourmi tururuwa
girafe raƙumin dawa
grenouille kwaɗo
guêpe zanzaro
hérisson bushiya
hibou mujiya
hippopotame dorina
hirondelle alallaka
insecte ƙwaro
lapin zomo
léopard damisa
lézard ƙadangare
libellule ɗan mazarin-iya
lièvre zomo
lion zaki
loup dilan Turai
mouche ƙuda
moustique sauro
mouton tunkiya
oie dinya
oiseau tsuntsu
panthère damisa
papillon malambuɗe-littafi
perroquet aku
pigeon tattabara
poisson kifi
poule kaza
puce ƙuma
rat ɓera
renard yanyawa
requin babban kifin teku
rhinocéros karkanda
sauterelle fara
serpent maciji
singe biri
souris ɓera
taupe jaɓa
taureau sa
tigre damisa mai jikin ratsi-ratsi
tortue kunkuru
vache saniya
veau maraƙi
zèbre jakin dawa
LA TERRE ET LE MONDE
LA NATURE
air iska
arbre itace
argent azurfa
bois ice
branche reshe
brouillard hazo, tuƙuƙin hazo
chaleur zafi
ciel sama
côte gaɓar teku
couleur launi
désert hamada
eau ruwa
éclair walƙiya
étoile tauraro
fer baƙin ƙarfe
feu wuta
feuille ganye
fleur fure
fleuve kogi
forêt ƙungurmin daji
froid sanyi
fumée hayaƙi
glace ƙanƙara
herbe ciyawa
île tsibiri
inondation ambaliya
lac tabki
lumière haske
lune wata
mer teku
monde duniya
montagne babban dutse
neige ƙanƙara
nuage gajimare
ombre inuwa
or zinariya
papier takarda
pierre dutse
plante tsiro
pluie ruwan sama
poussière ƙurar ƙasa
racine saiwa
rocher dutse
sable rairayi
soleil rana
tempête hadari
Terre duniya
terre ƙasa
vent iska
verre gilas
LES COULEURS
blanc fari
bleu shuɗi
jaune rawaya
noir baƙi
rouge ja
vert kore
LES POINTS CARDINAUX
nord arewa
sud kudu
est gabas
ouest yamma
LES SAISONS
saison froide hunturu
saison chaude bazara
saison sèche rani
saison des pluies damina
Remarque: Ces noms caractérisent au mieux le climat de cette région.
