• SELKUP

    ЩЁЙ ӃУМЫЙ ЭТЫ

     

     

    Parlé en Sibérie occidentale, notamment dans le district autonome de Iamalo-Nénétsie et dans la région de Tomsk, entre l'Ob et l'Iénissei, le selkup appartient au groupe des langues samoyèdes de la famille ouralienne. Anciennement connu sous le nom de ostyak-samoyède, cette langue possède trois dialectes principaux: celui du nord ou Taz, celui du centre ou Tym et celui du sud ou ket. Les premières tentatives de mettre le selkup sous une forme écrite remontent au 19ème siècle, mais l'introduction de l'écriture cyrillique à partir du dialecte du nord date de 1937, ce dernier devenant la base de la langue littéraire. Une nouvelle réforme de l'écriture interviendra dans les années 80, mais le selkup à l'écrit est peu utilisé en dehors de l'enseignement scolaire. Alors que la langue disparut des écoles dans les années 50, on tente depuis de la sauvegarder par la publication de quelques matériels pédagogiques comme un dictionnaire russe-selkup. Si l'essentiel de son vocabulaire est d'origine samoyède, les emprunts au russe ont commencé dès le 18ème siècle.

     


    ALPHABET CYRILLIQUE SELKUP


    А   Б   В   Г   Д   Е   Ё   Ж   З   И   Й   К   Ӄ  

    Л   М   Н   Ӈ   О   Ө   П   Р   С   Т  У   Ӱ   Ф

    Х   Ц   Ч   Ш   Щ   Ъ   Ы   Ь   Э   Ю   Я

     


    LES NOMBRES

    Le système numéral est décimal avec une formation particulière pour les nombres 8 et 9. Quant à 1000, il est repris directement du russe.

     

    1          уккыр
    2          щиттяӄы
    3          нөкыр
    4          тетты
    5          сомпыла
    6          муктын
    7          селчи
    8          щиттяӄычяӈкытый кён
    9          уккырчяӈкытый кёт
    10        кён, кёт


    11         уккыр кэй кён
    12        щитты кэй кён
    13        нөкыр кэй кён
    14        тетты кэй кён
    15        сомпыла кэй кён
    16        мукт кэй кён
    17        селчи кэй кён
    18        щиттяӄычяӈкытый щитсар
    19        уккырчяӈкытый щитсар


    20       щитсар
    21        щитсар уккыр
    30       нөссар
    40       тессар
    50       сомпылассар
    60       муктсар
    70       селчсар
    80       щитсарчяӈкытый тон
    90       кётчяӈкытый тон
    100     тон
    1000  тысяча

     


    LE TEMPS


    LA DIVISION DU TEMPS

    matin   ӄары
    midi   челыт чонты
    soir   ӱтын
    nuit   лыпыӄын, пит

    jour   челы
    semaine   неделя
    mois   ираты
    année   поты

    minute   минута
    heure   час

    hier   тял челы
    aujourd'hui   тап челы
    demain   тялы

     

     


    LES JOURS DE LA SEMAINE

    lundi   понедельник
    mardi   вторник
    mercredi   среда
    jeudi   четверг
    vendredi   пятница
    samedi   суббота
    dimanche   воскресенье

     

     

    LES MOIS DE L'ANNEE

    janvier   январь, ӄөний ират
    février   февраль, чаӈай ират
    mars   март, лимпый ират
    avril   апрель, щепяй ират
    mai   май, лаӈат тырый ират
    juin   июнь, ӱттакэтый ират
    juillet   июль, нэныӄай ират
    août   август, топорый ират
    septembre   сентябрь, чопыкытый ират
    octobre   октябрь, кэкса ират
    novembre   ноябрь, чыӄырый ират
    décembre   декабрь, нопыт ӄөӄалый ират


    Remarque:  Les noms des jours de la semaine et des mois de l'année sont russes. Pour ces derniers, le selkup utilise également les noms traditionnels.

     


    LE CORPS HUMAIN


    barbe   унтый укы
    bouche   өӈ
    bras   уты
    cerveau   ӄӱмы
    cheveu   опты
    cil   саит тар
    coeur   сичи
    colonne vertébrale   моӄалый лэ
    corps   кэпы
    cou   сөй
    coude   сыӈ тят
    dent   тимы
    doigt   муны
    dos   моӄал
    épaule   ӄэӄпөры
    foie   мыты
    front   ӄөн
    gorge   ссй
    jambe   топы
    joue   путыл
    langue   ще
    larme   саит ӱт
    lèvre   өӈыттоп
    main   уты
    menton   пептай
    moustache   тарый укы
    nez   инчай
    nuque   суӈ
    oeil   сайи
    ongle   ӄаты
    oreille   ӄо
    orteil   муны
    os   лэ
    peau   ӄопы
    pied   топы
    poing   купас
    poitrine   кылы
    pouce   ӄөӄал
    rein   калпой
    sang   кэм
    sourcil   саит тар
    tête   олы
    ventre   перкы
    visage   мэнты

     

     

    LES ANIMAUX

    animal   суры
    abeille   лоӄя
    agneau   ягнёнок, овцат торняя
    aigle   лимпы
    araignée   отая, поӄӄый кота 
    canard   щипа
    cerf   өта
    chat   кошка
    cheval   чунты
    chien   канак
    cochon   сыпынча
    écureuil   тапяк
    escargot   кэна
    fourmi   кыта
    girafe   жираф
    grenouille   төмтя
    guêpe   лоӄя
    hérisson   ёж
    hibou   пия
    lézard   тӱщи
    libellule   кэсый тыра
    lièvre   нёма
    loup   чумпына, талчисымый
    mouche   тыпя
    moustique   нэныӄа
    oie   тёка
    oiseau   суры
    ours   ӄорӄы
    papillon   лөнтыра
    phoque   тюлень
    poisson   ӄэлы
    poule   курица
    rat   крыса, мэрӄы тама
    renard   лоӄа
    serpent   щӱ
    souris   тама
    taupe   ӄаӈлал
    vache   корова, сыр
    veau   торняя

     


    LA TERRE ET LE MONDE


    LA NATURE

    air   нут кэй
    arbre   по
    argent   серебро
    bois   по
    branche   мо
    brouillard   чапты
    chaleur   пётпы
    ciel   ном, ну
    côte   ӄанык
    couleur   цвет
    eau   ӱн, ӱт
    éclair   нут тӱ
    étoile   ӄишӄя
    fer   кэсы
    feu   тӱ
    feuille   пот чопы
    fleur   цветок
    fleuve   ӄолты
    forêt   мачы, сяӄӄы
    froid   ӄоӈӄы
    fumée   пурӄы
    glace   улӄа
    herbe   нюты
    île   маркы
    inondation   муччая
    lac   то
    lumière   челы
    lune   ираты
    mer   море
    montagne   маӄӄа
    neige   сыры
    nuage   тинолы
    ombre   ӄэты, тика
    or   золота
    papier   нэкыр ӄопы
    pierre   пӱ
    plante   растение
    pluie   сэрынта
    poussière   туспо
    racine   конты
    sable   ӄора
    soleil   челы
    tempête   мэркый палча
    terre   тэтты
    vent   меркы
    verre   стекло

     

     

    LES COULEURS

    blanc   сэры
    bleu   ???
    jaune   патый
    noir   сяӄый
    rouge   нярӄый
    vert   ???

     

     

    LES POINTS CARDINAUX

    nord   север, ӄоӈӄый тэтты
    sud   юг, төмыл тэтты
    est   пӱй пеляк, няннай пеляк
    ouest   запад, няӄӄый пеляк

     

     

    LES SAISONS

    printemps   ӱттын
    été   таӈы
    automne   арат
    hiver   кэт

     

    Fenno-Ugrian_people

     

     


    Tags Tags : , , , , , ,