NOGAY

11.03.2015

НОГАЙША

Le nogay est parlé dans le nord du Caucase, principalement dans le nord de la république du Daghestan ainsi que dans le district de Stavropol et dans la république de Karatchaevo-Tcherkessie, territoires de la Fédération de Russie. Cette langue turque du groupe kiptchak méridional de la famille altaïque est constituée de trois dialectes, qara-nogay, nogay proprement dit et aqnogay, ce dernier parlé en Tcherkessie étant à la base de la langue standard. Enseigné dans le district nogay du Daghestan ainsi qu'en Tcherkessie, le nogay s'écrit avec l'alphabet cyrillique dont l'orthographe actuelle date de 1950.

ALPHABET CYRILLIQUE NOGAY

А АЬ Б В Г Д Е Ё Ж З И Й К

Л М Н НЪ О ОЬ П Р С Т У УЬ

Ф Х Ц Ч Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я

LES NOMBRES

Le système numéral du nogay est décimal.

1         бир
2           эки
3           уьш
4          доьрт
5         бес
6         алты
7           ети
8           сегиз
9       тогыз
10     он

11      он бир
12         он эки
13         он уьш
14        он доьрт
15        он бес
16        он алты
17       он ети
18        он сегиз
19       он тогыз

20      йырма
21         йырма бир
30        отыз
40      кырк
50        элли
60        алпыс
70      етпис
80       сексен
90       токсан
100     юз
1000   мынъ

LE TEMPS

LA DIVISION DU TEMPS

matin   эртенъ
midi   уьйле, куьн ортасы
soir   кеш
nuit   туьн

jour   куьн
semaine   юма
mois   ай
année   йыл

minute минута, такыйка
heure саьат

hier   туьнегуьн
aujourd'hui   буьгуьн
demain   эртен

LES JOURS DE LA SEMAINE

lundi   дуьйсемби
mardi   саьли
mercredi   саьрсемби
jeudi   бийсемби
vendredi   юма
samedi   юма эртеси
dimanche   каты куьн, базар куьн

LES MOIS DE L'ANNEE

janvier   январь
février   февраль
mars   март
avril   апрель
mai   май
juin   июнь
juillet   июль
août   август
septembre   сентябрь
octobre   октябрь
novembre   ноябрь
décembre   декабрь

Remarque: Les noms des mois de l'année sont russes.

LE CORPS HUMAIN

artère артерия
barbe сакал
bouche авыз
bras кол
cerveau мый
cheveu шаш
cheville тобык
cil кирпик
coeur юрек
colonne vertébrale арка суьек, омыртка
corps кевде
côte кабырга
cou мойын
coude шыганак
crâne бас суьек
cuisse сан, бут
dent тис
doigt бармак
dos арка
épaule ийин
estomac карын
fesse куйрык
foie бавыр
front манълай
genou тиз
gorge тамак
hanche янбас, сан
intestin ишек
jambe аяк
joue як, бет
langue тил
larme яс
lèvre эрин
mâchoire як суьек
main кол
menton иек
moustache мыйык
muscle сом эт
narine танав
nerf нерв
nez бурын
nombril киндик
nuque елке
oeil коьз
ongle тырнак
oreille кулак
orteil бармак
os суьек
paupière коьз кабак
peau тери
pied аяк
poignet билек
poing юмырык
poitrine коькирек
pouce бас бармак
pouls тамырдынъ согувы
poumon оьпке
rein буьйрек
ride тыртык
salive силекей
sang кан
sein эмшек
sourcil кас
squelette скелет
sueur тер
talon оькше
tête бас
veine вена
ventre курсак, иш
visage бет

LES ANIMAUX

animal   айван
abeille   бал шыбын
agneau   козы
aigle   карагус
âne   эшек
araignée   бий, эрмекшен
autruche   страус
baleine   кит
canard   бапий
cerf   керекшин, бугы
chameau   туье
chat   мысык
cheval   ат
chèvre   эшки
chien   ийт
cochon   шошка
coq   кораз
crabe   краб
crapaud   кыр бака
crocodile   крокодил
dauphin   дельфин
écureuil   тыйын
éléphant   пил
escargot   улитка, ылув
fourmi   кумырска
girafe   жираф
gorille   горилла
grenouille   бака
guêpe   сона
hérisson   кирпи
hibou   обыргус, япалак
hippopotame   бегемот
hirondelle   карлыгаш
insecte   курт-кумырска, януварлар
kangourou   кенгуру
lapin   уьй кояны
léopard   каплан
lézard   кесертки
libellule   ийнелик
lièvre   коян
lion   арыслан
loup   боьри
mouche   шыбын
moustique   ширкей
mouton   кой
oie   каз
oiseau   кус
ours   аюв
panthère   пантера
papillon   куьпелек
perroquet   попугай
phoque   тюлень
pigeon   коьгершин
poisson   балык
poule   тавык
puce   буьрше
rat   туье шышкан
renard   туьлки
requin   акула
rhinocéros   носорог
sangsue   суьлик
sauterelle   шегертки
serpent   йылан
singe   маймыл
souris   шышкан
taupe   сокыр юмыран
taureau   оьгиз
tigre   йолбарыс
tortue   тас бака, куьбирткоьйли
vache   сыйыр
veau   бузав

LA TERRE ET LE MONDE

LA NATURE

air   ава
arbre   терек
argent   куьмис
bois   агаш
branche   бутак
brouillard   туман
chaleur   йылылык
ciel   коьк
côte   яга
couleur   туьс
désert   шоьллик
eau   сув
éclair   айындырык, ясын ок
étoile   юлдыз
fer   темир
feu   от
feuille   япырак
fleur   шешекей
fleuve   сув
forêt   орман, агашлык
froid   сувык
fumée   туьтин
glace   буз
herbe   оьлен
île   арал
inondation   сув тасув
lac   коьл
lumière   ярык
lune   ай
mer   тенъиз
monde   дуныя
montagne   тав
neige   кар
nuage   булыт
ombre   коьлетки
or   алтын
papier   кагыт
pierre   тас
plante   оьсимлик
pluie   ямгыр
poussière   шанъ
racine   тамыр
rocher   кая, яр
sable   кум
soleil   куьн
tempête   боран, давыл
Terre   Ер
terre   топырак, ер
vent   ел
verre   сисе