LAK

ЛАККУ МАЗ

Le lak constitue l'une des langues officielles de la république du Daghestan au sein du Caucase russe. Plus précisément situé dans le sud du pays dans les régions de Koumoukh et de Vatchi (districts des Laks et de Kouline), le lak est composé d'une dizaine de dialectes divisés en deux groupes (occidental et oriental) dont celui de Koumoukh sert de référence à la langue littéraire. Cette langue caucasienne de la famille nakho-daghestanaise forme une branche indépendante et s'écrit à l'aide de l'alphabet cyrillique contenant pas moins de 56 lettres. Enseigné dans les écoles primaires et étudié dans le secondaire et à l'université, le lak possède également son propre journal et des programmes locaux sont même diffusés à la radio. Si la langue est ancienne, les premières études qui lui furent consacrées ne remontent qu'à la fin du 19ème siècle. Les nombreux emprunts au turc, à l'arabe, au persan et plus récemment au russe démontrent sa vivacité et sa richesse culturelle.
                                        
 

ALPHABET CYRILLIQUE LAK

А    АЬ    Б    В    Г   ГЪ   ГЬ    ГӀ    Д   Е   Ё    Ж

З    И    Й    К    КК    КЪ   КЬ  КӀ   Л   М  Н  О  

ОЬ   П    ПП   ПӀ   Р   С   СС   Т    ТТ   ТӀ  У  Ф  

Х  ХХ   ХЪ  ХЬ   ХЬХЬ  ХӀ  Ц  ЦЦ   ЦӀ  Ч  ЧЧ 

ЧӀ   Ш   Щ   Ъ   Ь   Ы   Э   Ю   Я



LES NOMBRES

Le lak emploie un système numéral de type décimal.

1           ца
2           кӏива
3           шамма
4           мукьва
5           ххюва
6           ряхва
7           арулва
8           мяйва
9           урчӏва
10         ацӏва


11          ацӏния цава
12         ацӏния кӏива
13         ацӏния шамма
14         ацӏния мукьва
15         ацӏния ххюва
16         ацӏния ряхва
17         ацӏния арулва
18         ацӏния мяйва
19         ацӏния урчӏва


20        кьува
21         кьуния цава
22         кьуния кӏива
30        зувива
31         зувиллий цава
40        мукьцӏала
41         мукьцӏаллий цава
50        ххюцӏала
51         ххюцӏаллий цава
60        ряхцӏала
61         ряхцӏаллий цава
70        арулцӏала
71         арулцӏаллий цава
80        мяйцӏала
81         мяйцӏаллий цава
90        урчӏцӏала
91         урчӏцӏаллий цава
100      ттуршва
1000   азарва



LE TEMPS

LA DIVISION DU TEMPS

matin   кӏюрх
midi   ахттайн чӏун
soir   кьун, маркӏачӏан
nuit   хьхьу

jour   кьини
semaine   нюжмар
mois   барз
année   шин

minute   лимутӏ
heure   ссят

hier   лахьхьу
aujourd'hui   хӏакьину
demain   гьунттий


LES JOURS DE LA SEMAINE

lundi   итни
mardi   тталат
mercredi   арвахӏ
jeudi   хамис
vendredi   нюжмар
samedi   ххуллун
dimanche   алхӏат


LES MOIS DE L'ANNEE

janvier   январь
février   февраль
mars   март
avril   апрель (апӏрил)
mai   май
juin   июнь
juillet   июль
août   август
septembre   сентябрь
octobre   октябрь
novembre   ноябрь
décembre   декабрь

Remarque:  La plupart des noms des jours de la semaine sont empruntés à l'arabe alors que les mois de l'année sont russes.



LE CORPS HUMAIN

artère   тунну
barbe  чӏири
bouche  кьацӏ
bras  ка
cerveau  ня
cheveu  чӏара
cheville  кьюршлу
cil  иттал чӏара            
coeur  къюкӏ
colonne vertébrale  бархӏ
corps  чурх
côte  нивс, линс
cou  ссурссу
coude  ссюрхъ
crâne  няракъатта
cuisse  ганз жира
dent  ккарччи
doigt  кӏисса
dos  ттиликӏ
épaule  хъачӏ
estomac  цӏуму
fesse   ганз жира, ккутӏ
foie  ттиликӏ
front  ненттабакӏ
genou  ник
gorge  кьакьари
hanche  жира
intestin  ххютту
jambe  ччан
joue  чӏав
langue  маз
larme  макь
lèvre  мурччи
mâchoire  ххинчу
main  ка
menton  лунттубакӏ
moustache  ссирссилтту
muscle  биши
narine  кьункьуккутӏ
nerf  нерва, тунну
nez  май
nombril  цӏумуккутӏ
nuque  къинтта, махъабакӏ
oeil   я
ongle  михь
oreille  вичӏи
orteil  кӏисса
os  ттаркӏ
paupière  иттархъен
peau  бурчу
pied  ччан
poignet  барт ка
poing  заккана
poitrine  хъазам
pouce  хъун кӏисса
pouls  пульс, тунну
poumon  гьутру
rein  ччарлу
ride  жигдатӏлу
salive  хьурхь
sang  оь
sein  ккукку
sourcil  иттацӏани
squelette  ттурчӏал хах
sueur  гьухъ
talon  ччаннал никъа
tête  бакӏ
veine  тунну
ventre  лякьа
visage  лажин



LES ANIMAUX

animal   хӏайван
abeille  най
agneau   чӏи
aigle   барзу
âne   ттукку
araignée   ххялцу
autruche   варани чӏелму
baleine   кит
canard   урдак
cerf   бюрни
chameau   варани
chat   ччиту
cheval   чу
chèvre   цӏуку
chien   ккаччи
cochon   дунгъуз 
coq   ажари
crabe   краб
crapaud   папа оьрватӏи
crocodile   крокодил
dauphin   юнус идавс
écureuil   бюрхттукку
éléphant   пил
escargot   бажана ттукку
fourmi   митӏикьукьу
girafe   жираф
gorille   горилла
grenouille   оьрватӏи
guêpe   шахха най
hérisson   ццацкӏулу
hibou   ису, ччиккумяв
hippopotame   щинал айгъур, бегемот
hirondelle   читӏу
insecte   щулгъи
kangourou   кенгуру
lapin   бюрх
léopard   паланг
lézard   кюрщала
libellule   някӏу, барзукка
lièvre   бюрх
lion   аслан
loup   барцӏ
mouche   зимиз
moustique   мичӏак
mouton   тта
oie   къаз
oiseau   лелуххи
ours   цуша
panthère   аслан
papillon   чӏимучӏали
perroquet   тутукъуш
phoque   хьхьирил ккаччи
pigeon   хьхьи, къукъухьхьи
poisson   чавахъ
poule   аьнакӏи
puce   чӏача
rat   хъун кӏулу, къулчча кӏулу
renard   куча цулчӏа
requin   наха, акула
rhinocéros   каргадан   (носорог)
sangsue   оьласай шатта
sauterelle   хъацӏ
serpent   шатта
singe   маймун
souris   кӏулу
taupe   аьрцӏан кӏулу
taureau   ниц, бугъа
tigre   цӏиникь
tortue   макьара оьрватӏи
vache   оьл
veau   бярч
zèbre   зебра



LA TERRE ET LE MONDE

LA NATURE

air   гьава
arbre   мурхь
argent   арцу
bois   тӏама
branche   къяртта
brouillard   шархь ттурлу
chaleur   гъелишиву
ciel   ссав
côte   зума
couleur   ранг
désert   къундалул чул
eau   щин
éclair   цӏупар
étoile    цӏуку
fer   мах
feu   цӏу
feuille   чӏапӏи
fleur   тӏутӏи
fleuve   нех
forêt   вацӏа, хӏалу
froid   дяркъу
fumée   пуркӏу, оьнкьу
glace   микӏ
herbe   уртту
île   жазира
inondation   нех ялтту лагаву
lac   бяр
lumière   чани
lune   барз
mer   хьхьири
monde   дуниял
montagne   зунтту
neige   марххала
nuage   ттурлу
ombre   ххют
or   муси
papier   чагъар
pierre   чару
plante   ххяххия
pluie   гъарал
poussière   лах
racine   мархха
rocher   ххяли, мурлу
sable   къун
soleil   баргъ
tempête   буран, марч
Terre   дуниял
terre   аьрщи
vent   марч
verre   пюрун


LES COULEURS

blanc   кӏяласса
bleu   някӏсса
jaune   хъахъисса
noir   лухӏисса
rouge   ятӏулсса
vert   щюллисса


LES POINTS CARDINAUX

nord   ухссав
sud   кьилва
est   баргъбуккавалу
ouest   баргълагавал


LES SAISONS

printemps   инт
été   гъи
automne   ссут
hiver   кӏи