• OSSETE

    ИРОН

     

     

    La langue ossète est parlée dans le Caucase, plus précisément dans la république d'Ossétie-du-Nord-Alanie, membre de la Fédération de Russie, et dans la république d'Ossétie du Sud, qui s'est déclarée indépendante de la Géorgie. Langue officielle dans ces deux républiques, l'ossète, qui s'écrit à l'aide de l'alphabet cyrillique, appartient au groupe nord-oriental de la branche iranienne de la famille indo-européenne et possède deux dialectes principaux: le digor et surtout l'iron qui, depuis le 18ème siècle, prit de l'importance pour former la langue littéraire. En raison du contexte géographique, la langue fut fortement influencée par les langues caucasiennes proprement dites (nommées caucasiques par les linguistes).


     


    ALPHABET CYRILLIQUE OSSETE

    А   Ӕ   Б   В   Г   ГЪ   Д   ДЖ   ДЗ

    Е   Ё   Ж   З   И   Й   К   КЪ   Л   М  

    Н   О   П   ПЪ   Р   С   Т   ТЪ   У  Ф  

    Х   ХЪ   Ц   ЦЪ  Ч  ЧЪ  Ш  Щ  Ъ  Ы

    Ь   Э   Ю   Я

     

    LES NOMBRES

    L'ossète possède deux systèmes numéraux, l'un de type décimal calqué sur les langues iraniennes, et l'autre de type vigésimal (base 20) plutôt employé à l'oral et d'origine caucasienne. A noter que le nombre 1000 est issu du turc.

     

    1           иу
    2           дыууӕ
    3           ӕртӕ
    4           цыппар
    5           фондз
    6           ӕхсӕз
    7           авд
    8           аст
    9           фараст
    10         дӕс


    11          иуӕндӕс
    12         дыууaдӕс
    13         ӕртындӕс
    14         цыппӕрдӕс
    15         фынддӕс
    16         ӕхсӕрдӕс
    17         ӕвддӕс
    18         ӕстдӕс
    19         нудӕс


    20        ссӕдз, дыууын
    21         ӕссӕдз иу, дыууын иу, иу ӕмӕ ссӕдз  (1+20)
    30        ӕртын, дӕс ӕмӕ ссӕдз  (10+20)
    31         ӕртын иу, иуӕндӕс ӕмӕ ссӕдз   (11+20)
    40        цыппoр, дыууиссӕдз  (2 vingtaines)
    41         цыппoр иу, иу ӕмӕ дыууиссӕдз  (1+2 vingtaines)
    50        фӕндзай, дӕс ӕмӕ дыууиссӕдзы  (10+2 vingtaines)
    51         фӕндзай иу, иуӕндӕс ӕмӕ дыууиссӕдзы  (11+2 vingtaines)
    60        ӕхсай, ӕртиссӕдз  (3 vingtaines)
    61         ӕхсай иу, иу ӕмӕ ӕртиссӕдзы  (1+3 vingtaines)
    70        ӕвдай, дӕс ӕмӕ ӕртиссӕдз  (10+3 vingtaines)
    71         ӕвдай иу, иуӕндӕс ӕмӕ ӕртиссӕдзы  (11+3 vingtaines)
    80        ӕстай, цыппарыссӕдзы  (4 vingtaines)
    81         ӕстай иу, иу ӕмӕ цыппарыссӕдзы  (1+4 vingtaines)
    90        нӕуӕдз, дӕс ӕмӕ цыппарыссӕдзы  (10+4 vingtaines)
    91         нӕуӕдз иу, иуӕндӕс ӕмӕ цыппарыссӕдзы  (11+4 vingtaines)
    100      сӕдӕ, фондзыссӕдзы  (5 vingtaines)
    1000   мин, ӕрдзӕ

     

     LE TEMPS

     

     LA DIVISION DU TEMPS

    matin   райсом
    midi   ӕмбисбон
    soir   изӕр
    nuit   ӕхсӕв

    jour   бон
    semaine   къуыри
    mois   мӕй
    année   аз

    minute   минут
    heure   сахат

    hier   знон
    aujourd'hui   абон
    demain   райсом



    LES JOURS DE LA SEMAINE

    lundi   къуырисӕр
    mardi   дыццӕг
    mercredi   ӕртыццӕг
    jeudi   цыппӕрӕм
    vendredi   майрӕмбон
    samedi   сабат
    dimanche   хуыцаубон



    LES MOIS DE L'ANNEE

    janvier   январь, тъӕнджы мӕй
    février   февраль, ӕртхъирӕны мӕй
    mars   мартъи, тӕргӕйтты мӕй
    avril   апрель, хуымгӕнӕны мӕй
    mai   май, зӕрдӕвӕрӕны мӕй
    juin   июнь, хурхӕтӕны мӕй
    juillet   июль, сусӕны мӕй
    août   август, майрӕмы мӕй
    septembre   сентябрь, рухӕны мӕй
    octobre   октябрь, кӕфты мӕй
    novembre   ноябрь, джеоргуыбайы мӕй
    décembre   декабрь, цыппурсы мӕй


    Remarque:  Les noms des jours de la semaine font référence pour certains aux nombres. Quant aux mois de l'année, la langue utilise officiellement les noms russes bien que les termes traditionnels soient encore conservés.

     

    LE CORPS HUMAIN

    artère  артери, тугдадзин
    barbe  зачъе, боцъо
    bouche  дзых, ком
    bras  цонг
    cerveau   магъз
    cheveu  хъуын, ӕрду
    cheville   фадхъул
    cil   цӕстыхау
    coeur  зӕрдӕ
    colonne vertébrale   астӕуыстӕг, рагъыстӕг
    corps   буар, буаргъӕд
    côte  фӕрск
    cou  хъуыр
    coude  рӕмбын
    crâne  сӕрыкъуыдыр, сӕргӕхц
    cuisse  агъд
    dent  дӕндаг
    doigt  ӕнгуылдз
    dos  фӕсонтӕ
    épaule  уӕхск
    estomac  ахсӕн
    fesse  фаз, лӕбӕз
    foie  игӕр
    front  ных
    genou  уӕраг, зоныг
    gorge  хъуыр
    hanche  агъд
    intestin  тъанг
    jambe   къах
    joue  рус, уадул
    langue   ӕвзаг
    larme  цӕссыгтӕ
    lèvre  был
    mâchoire  ӕфсӕр
    main   къух, арм
    menton   роцъо
    moustache   рихи
    muscle   хӕцъӕф
    narine   фындзыхуынкъ
    nerf   нерв
    nez   фындз
    nombril   бикъ
    nuque   къӕбут
    oeil   цӕст
    ongle   ных
    oreille   хъус
    orteil   къахкъух
    os   стӕг
    paupière  уӕлтъыфал (supérieure), дӕлтъыфал(inférieure)                                      
    peau   царм
    pied   къах
    poignet   цонджыхъул
    poing   тымбылкъух
    poitrine   риу
    pouce   хистӕр ӕнгуылдз
    pouls   пульс
    poumon   рӕуӕг
    rein   уырг
    ride   ӕнцъылд, ӕмпылд
    salive   сӕт, комыдон
    sang   туг
    sein   риу, дзидзи
    sourcil   ӕрфыг
    squelette   стӕгдар
    sueur   хид
    talon  зӕвӕт
    tête   сӕр
    veine   венӕ
    ventre   гуыбын
    visage  цӕсгом


    LES ANIMAUX

    animal   цӕрӕгой, фос (domestique)
    abeille   мыдыбындз
    agneau   уӕрыкк
    aigle   цӕргӕс
    âne   хӕрӕг
    araignée   хӕлуарӕг
    autruche   страус
    baleine   кит
    canard   бабыз
    cerf   саг
    chameau   теуа
    chat   гӕды
    cheval   бӕх
    chèvre   сӕгъ
    chien   куыдз
    cochon   хуы
    coq   уасӕг
    crabe   краб
    crapaud   галхӕфс
    crocodile   крокодил, кӕфхъуындар
    dauphin   дельфин
    écureuil   ӕхсӕрӕг
    éléphant   пыл
    escargot   сӕтӕлӕг
    fourmi   мӕлдзыг
    girafe   жираф
    gorille   гориллӕ
    grenouille   хӕфс
    guêpe   дыдынбындз
    hérisson   уызын
    hibou   уыг
    hippopotame   бегемот
    hirondelle   зӕрватыкк
    insecte   уырынгон
    kangourou   кенгуру
    lapin   кролик
    léopard   леопард, фыранк
    lézard   мӕкъулӕг (gris), гӕккуыри (vert)
    libellule   цъырцъыраг
    lièvre   тӕрхъус
    lion   домбай
    loup   бирӕгъ
    mouche   бындз
    moustique   къогъо
    mouton   фыс
    oie   хъаз
    oiseau   цъиу, маргъ
    ours   арс
    panthère   пантерӕ
    papillon   гӕлӕбу
    perroquet   тути, попугай
    phoque   тюлень
    pigeon   ӕхсинӕг (sauvage), бӕлон (domestique)
    poisson   кӕсаг
    poule   карк
    puce   ӕхсӕнкъ
    rat   уыры
    renard   рувас
    requin   акулӕ
    rhinocéros   сыкъафындз
    sangsue   цъулбер
    sauterelle   цъырцъыраг
    serpent   калм
    singe   маймули
    souris   мыст
    taupe   куырм уыры
    taureau   гал, богъ
    tigre   тигр
    tortue   уӕртджын хӕфс
    vache   хъуг
    veau   рӕуӕд, род
    zèbre   хъулӕттӕ бӕх, зебрӕ

     

    LA TERRE ET LE MONDE

     

    LA NATURE

     
    air   уӕлдӕф
    arbre   бӕлас
    argent   ӕвзист
    bois   хъӕдӕрмӕг
    branche   къалиу
    brouillard   мигъ
    chaleur   хъарм, хъармад
    ciel   арв
    côte   был
    couleur   хуыз
    désert   ӕдзӕрӕг ран
    eau   дон
    éclair   арвӕрттывд
    étoile   стъалы
    fer   ӕфсӕн, ӕфсӕйнаг
    feu   зынг, арт
    feuille   сыф
    fleur   дидинӕг
    fleuve   фурд, дон (rivière)
    forêt   хъӕд
    froid   уазал
    fumée   фӕздӕг
    glace   их
    herbe   кӕрдӕг
    île   сакъадах
    inondation   донивылд
    lac   цад
    lumière   рухс
    lune   мӕй
    mer   денджыз
    monde   дуне
    montagne   хох
    neige   мит
    nuage   мигъ
    ombre   аууон, хураууон
    or   сыгъзӕрин
    papier   гӕххӕтт
    pierre   дур
    plante   зайӕгой
    pluie   къӕвда, уарын
    poussière   рыг
    racine   уидаг
    rocher   къӕдзӕх
    sable   змис
    soleil   хур
    tempête   уад, тымыгъ
    Terre   Зӕхх
    terre   мӕр
    vent   дымгӕ
    verre   авг


    LES COULEURS

    blanc   урс
    bleu   цъӕх
    jaune   бур
    noir   сау
    rouge   сырх
    vert   цъӕх


    LES POINTS CARDINAUX

    nord   цӕгат
    sud   хуссар
    est   скӕсӕн
    ouest   ныгуылӕн


    LES SAISONS

    printemps   уалдзӕг
    été   сӕрд
    automne   фӕззӕг
    hiver   зымӕг 

     

     


    Tags Tags : , , , , , , , , ,