• NOGAY

    НОГАЙША

     

     

    Le nogay est parlé dans le nord du Caucase, principalement dans le nord de la république du Daghestan ainsi que dans le district de Stavropol et dans la république de Karatchaevo-Tcherkessie, territoires de la Fédération de Russie. Cette langue turque du groupe kiptchak méridional de la famille altaïque est constituée de trois dialectes, qara-nogay, nogay proprement dit et aqnogay, ce dernier parlé en Tcherkessie étant à la base de la langue standard. Enseigné dans le district nogay du Daghestan ainsi qu'en Tcherkessie, le nogay s'écrit avec l'alphabet cyrillique dont l'orthographe actuelle date de 1950.

     


    ALPHABET CYRILLIQUE NOGAY

     

    А   АЬ   Б   В   Г   Д   Е   Ё   Ж   З   И   Й   К

    Л   М   Н   НЪ   О   ОЬ   П   Р   С   Т   У   УЬ

    Ф   Х   Ц   Ч   Ш   Щ   Ъ   Ы   Ь   Э   Ю   Я

     


    LES NOMBRES

    Le système numéral du nogay est décimal.

     

    1           бир
    2           эки
    3           уьш
    4           доьрт
    5           бес
    6           алты
    7           ети
    8           сегиз
    9           тогыз
    10         он


    11          он бир
    12         он эки
    13         он уьш
    14         он доьрт
    15         он бес
    16         он алты
    17         он ети
    18         он сегиз
    19         он тогыз


    20        йырма
    21         йырма бир
    30        отыз           
    40        кырк
    50        элли
    60        алпыс
    70        етпис
    80        сексен
    90        токсан
    100      юз
    1000   мынъ

     


    LE TEMPS


    LA DIVISION DU TEMPS

    matin   эртенъ
    midi   уьйле, куьн ортасы
    soir   кеш
    nuit   туьн

    jour   куьн
    semaine   юма
    mois   ай
    année   йыл

    minute   минута, такыйка
    heure   саьат

    hier   туьнегуьн
    aujourd'hui   буьгуьн
    demain   эртен

     


    LES JOURS DE LA SEMAINE

    lundi   дуьйсемби
    mardi   саьли
    mercredi   саьрсемби
    jeudi   бийсемби
    vendredi   юма
    samedi   юма эртеси
    dimanche   каты куьн, базар куьн

     


    LES MOIS DE L'ANNEE

    janvier   январь
    février   февраль
    mars   март
    avril   апрель
    mai   май
    juin   июнь
    juillet   июль
    août   август
    septembre   сентябрь
    octobre   октябрь
    novembre   ноябрь
    décembre   декабрь


    Remarque:  Les noms des mois de l'année sont russes.

     


    LE CORPS HUMAIN


    artère  артерия
    barbe  сакал
    bouche  авыз
    bras  кол
    cerveau  мый
    cheveu  шаш
    cheville  тобык
    cil  кирпик
    coeur  юрек
    colonne vertébrale  арка суьек, омыртка
    corps  кевде
    côte  кабырга                       
    cou  мойын
    coude  шыганак
    crâne  бас суьек
    cuisse  сан, бут
    dent  тис
    doigt  бармак
    dos  арка
    épaule  ийин
    estomac  карын
    fesse  куйрык
    foie  бавыр
    front  манълай
    genou  тиз
    gorge  тамак
    hanche  янбас, сан
    intestin  ишек
    jambe  аяк
    joue  як, бет
    langue  тил
    larme  яс
    lèvre  эрин
    mâchoire  як суьек
    main  кол
    menton  иек
    moustache  мыйык
    muscle  сом эт
    narine  танав
    nerf  нерв
    nez  бурын
    nombril  киндик
    nuque  елке
    oeil  коьз
    ongle  тырнак
    oreille  кулак
    orteil  бармак
    os  суьек
    paupière  коьз кабак
    peau  тери
    pied  аяк
    poignet  билек
    poing  юмырык
    poitrine  коькирек
    pouce  бас бармак
    pouls  тамырдынъ согувы
    poumon  оьпке
    rein  буьйрек
    ride  тыртык                                        
    salive  силекей
    sang  кан
    sein  эмшек
    sourcil  кас
    squelette  скелет
    sueur  тер
    talon  оькше
    tête  бас
    veine  вена
    ventre  курсак, иш
    visage  бет

     

     

    LES ANIMAUX


    animal   айван
    abeille   бал шыбын
    agneau   козы
    aigle   карагус
    âne   эшек
    araignée   бий, эрмекшен
    autruche   страус
    baleine   кит
    canard   бапий
    cerf   керекшин, бугы
    chameau   туье
    chat   мысык
    cheval   ат
    chèvre   эшки
    chien   ийт
    cochon   шошка
    coq   кораз
    crabe   краб
    crapaud   кыр бака
    crocodile   крокодил
    dauphin   дельфин
    écureuil   тыйын
    éléphant   пил
    escargot   улитка, ылув
    fourmi   кумырска
    girafe   жираф
    gorille   горилла
    grenouille   бака
    guêpe   сона
    hérisson   кирпи
    hibou   обыргус, япалак
    hippopotame   бегемот
    hirondelle   карлыгаш
    insecte   курт-кумырска, януварлар
    kangourou   кенгуру
    lapin   уьй кояны
    léopard   каплан
    lézard   кесертки
    libellule   ийнелик
    lièvre   коян
    lion   арыслан
    loup   боьри
    mouche   шыбын
    moustique   ширкей
    mouton   кой
    oie   каз
    oiseau   кус
    ours   аюв
    panthère   пантера
    papillon   куьпелек
    perroquet   попугай
    phoque   тюлень
    pigeon   коьгершин
    poisson   балык
    poule   тавык
    puce   буьрше
    rat   туье шышкан
    renard   туьлки
    requin   акула
    rhinocéros   носорог
    sangsue   суьлик
    sauterelle   шегертки
    serpent   йылан
    singe   маймыл
    souris   шышкан
    taupe   сокыр юмыран
    taureau   оьгиз
    tigre   йолбарыс
    tortue   тас бака, куьбирткоьйли
    vache   сыйыр
    veau   бузав

     


    LA TERRE ET LE MONDE


    LA NATURE

    air   ава
    arbre   терек
    argent   куьмис
    bois   агаш
    branche   бутак
    brouillard   туман
    chaleur   йылылык
    ciel   коьк
    côte   яга
    couleur   туьс
    désert   шоьллик
    eau   сув
    éclair   айындырык, ясын ок
    étoile   юлдыз
    fer   темир
    feu   от
    feuille   япырак
    fleur   шешекей
    fleuve   сув
    forêt   орман, агашлык
    froid   сувык
    fumée   туьтин
    glace   буз
    herbe   оьлен
    île   арал
    inondation   сув тасув
    lac   коьл
    lumière   ярык
    lune   ай
    mer   тенъиз
    monde   дуныя
    montagne   тав
    neige   кар
    nuage   булыт
    ombre   коьлетки
    or   алтын
    papier   кагыт
    pierre   тас
    plante   оьсимлик
    pluie   ямгыр
    poussière   шанъ
    racine   тамыр
    rocher   кая, яр
    sable   кум
    soleil   куьн
    tempête   боран, давыл
    Terre   Ер
    terre   топырак, ер
    vent   ел
    verre   сисе

     

    LES COULEURS

    blanc   ак
    bleu   коьк
    jaune   сары
    noir   кара
    rouge   кызыл
    vert   ясыл

     


    LES POINTS CARDINAUX

    nord   керуьв як, сырт як
    sud   алды як
    est   куьнтувар
    ouest   куьнбатар

     


    LES SAISONS

    printemps   язлык
    été   яз
    automne   куьз
    hiver   кыс

     

     

     


    Tags Tags : , , , , , , ,